Financiën op hoofdlijnen

We lichten de grootste afwijkingen per thema toe:

Thema Samenleving
De grootste bijstelling betreft het overschot op de normvergoeding voor opvang van vluchtelingen. Dit is een bijstelling van € 2,9 miljoen omdat de financiering dit jaar toch ongewijzigd is voortgezet. Een huurbedrag voor kleedkamers op sportpark Ezinge kan vervallen, omdat overgegaan is tot aankoop (zie ook investeringen). Bij de Wmo is sprake van € 300.000 overschrijding door prijsstijgingen en een hoger aantal indicaties. Daarnaast zijn middelen opgenomen voor de uitvoeringsagenda Jeugd, met als dekking een onttrekking aan de reserve Uitvoeringsagenda Jeugd. 

Thema leefomgeving, ruimte en economie
Binnen de openbare ruimte en groen is sprake van € 235.000 extra kosten voor (incidenteel) onderhoud. Door verdere ontwikkelingen in Nieuwveense Landen, Danninge Erve en een aantal grote projecten verwachten we € 600.000 meer opbrengsten uit leges Omgevingsvergunningen.

Thema Bestuur, dienstverlening en veiligheid
De meicirculaire van het gemeentefonds heeft een voordeel van € 1,3 miljoen. Een afrekening over voorgaande jaren en actualisatie van de eenheden voor de verdeling van het gemeentefonds geven nog eens een extra voordeel van € 0,6 miljoen. Op de personele kosten is sprake van een tekort van ruim € 800.000. 
In de 'Toelichting per programma' worden alle financiële afwijkingen toegelicht.

De structurele effecten van deze tussenrapportage zijn meegenomen in de programmabegroting 2027-2030. 

Investeringen
In de tabel hieronder zijn de mutaties op de investeringen weergegeven.

Er wordt één nieuw krediet aangevraagd voor de aankoop van kleedkamers op sportpark Ezinge. Het krediet is benodigd omdat gekozen is voor aankoop, omdat dit over de gehele looptijd goedkoper is dan huur van de kleedkamers. Ook vindt bijstelling plaats van drie bestaande investeringskredieten. 

De aanpassing van de investeringskredieten worden verder toegelicht in de 'Toelichting per programma' bij programma 1, 3, 4 en 5. 

Financiële positie

Naast het begrotingssaldo geven de financiële kengetallen inzicht in de ontwikkeling van onze financiële positie. Om de financiële positie van gemeenten inzichtelijk en onderling vergelijkbaar te maken, zijn vijf financiële kengetallen voorgeschreven. Op basis van de uitkomsten van deze financiële tussenrapportage geven we een actualisatie van de netto schuldquote en de solvabiliteitsratio. 

Ten opzichte van de bestuursrapportage verbetert de netto schuldquote, met name doordat de voor 2026 geraamde lening van € 7 miljoen niet hoeft te worden aangetrokken. De netto schuldquote verandert daarmee in positieve zin van 54% naar 48%. Ook de solvabiliteitsratio verbetert, van 34% naar 35%. Het verwachte hogere eigen vermogen, als gevolg van het resultaat in deze rapportage, draagt hieraan bij. De financiële kengetallen blijven daarmee binnen de vastgestelde streefwaarden. 

De verbetering van de financiële positie komt met name door incidentele meevallers. We beseffen dat dit een momentopname is. Ze geven een wel iets vertekend beeld voor de komende jaren (zie ook programmabegroting 2027-2030). Via Kiezen voor de Toekomst werken we aan een balans tussen ambities en taken enerzijds en de middelen (financiën en capaciteit) anderzijds. 

Kiezen voor de Toekomst

Binnen het programma Kiezen voor de Toekomst lag in 2026 de nadruk op onderzoek, analyse en voorbereiding. De drie programmalijnen zijn inmiddels zover uitgewerkt dat de uitvoering in 2027 centraal komt te staan.

Preventie in het Sociaal domein
Voor Preventie in het Sociaal domein is de onderzoeksopdracht uitgewerkt langs drie actielijnen: de doorontwikkeling van de sociale basis, het versterken van preventieve voorzieningen en het stimuleren van lichte en collectieve vormen van ondersteuning. De Visie doorontwikkeling sociale basis 2025-2030 is vertaald naar een implementatieplan, dat door het college is vastgesteld. Daarnaast zijn binnen de overige actielijnen verschillende ontwikkelingen in gang gezet die de komende periode verder projectmatig worden uitgewerkt. Door de gefaseerde aanpak wordt een deel van de beschikbare middelen pas in 2027 ingezet. Naar verwachting resteert in 2026 ongeveer € 400.000.

Wijk- en Dorpsgericht Werken
Voor Wijk- en Dorpsgericht Werken is het onderzoek naar de doorontwikkeling van deze aanpak afgerond. Het onderzoek bevestigt de meerwaarde van wijk- en dorpsgericht werken voor de samenwerking met inwoners en partners. En laat zien dat verdere versterking mogelijk is door signalen uit wijken en dorpen structureler te benutten in beleid en besluitvorming. Omdat de nadruk dit jaar lag op onderzoek en planvorming, verschuift een belangrijk deel van de implementatie naar 2027. Naar verwachting blijft in 2026 ongeveer € 100.000 onbesteed.

Investeren in de Toekomst
Binnen Investeren in de Toekomst zijn nulmetingen uitgevoerd en is een benchmarkonderzoek afgerond. De resultaten hiervan zijn verwerkt in een programmaplan, dat in het vierde kwartaal van 2026 gereed is. Het programma richt zich op het toekomstbestendig maken van de organisatie door middel van procesverbetering, digitalisering, datagedreven werken en de inzet van nieuwe technologieën zoals AI. Door de extra tijd die nodig was voor de voorbereidende fase schuift een deel van de geplande investeringen door naar 2027.

Voor alle drie de programmalijnen geldt dat er sprake is van een verschuiving in de planning en niet van een wijziging van de doelstellingen. De uitvoering wordt in 2027 verder opgepakt. De niet bestede middelen in 2026 blijven daarom noodzakelijk voor het realiseren van de oorspronkelijke ambities en beoogde resultaten. Dit zal onderdeel uitmaken van de budgetoverheveling aan het einde van het jaar.