Toelichting per programma

Exploitatie

Stadsbus De Mug
Het OV-bureau heeft de subsidie voor de stadsdiensten verlengd tot en met 31 december 2028. De jaarlijkse subsidie bedraagt € 110.000. Voor 2026 hebben wij de subsidiebijdrage tot en met 1 augustus ontvangen. Daarom stellen wij het budget voor de stadsdiensten budgetneutraal bij met € 45.000 voor de resterende maanden. Dit bedrag wordt zowel aan de inkomsten- als aan de uitgavenkant verwerkt.

Wet Inburgering
De lasten voor de uitvoering van de Wet Inburgering worden met € 150.000 verhoogd. Deze verhoging wordt volledig gecompenseerd door een specifieke uitkering van het Rijk, gebaseerd op de taakstelling van de gemeente. Per saldo is sprake van een budgetneutrale aanpassing van de begroting.

Opvang vluchtelingen
We verwachten in 2026 een overschot van € 3,2 miljoen op de compensatie die we ontvangen voor de opvang van vluchtelingen. Eerder was sprake van een wijziging in de financiering voor opvang van vluchtelingen uit Oekraïne. De normvergoeding zou omgezet worden naar vergoeding van werkelijke kosten. Daardoor was de verwachting dat we dit jaar een beperkt overschot zouden hebben van € 300.000. Inmiddels is bekend dat de nieuwe manier van financiering voor Meppel pas ingaat in 2027, waarbij een deel van de kosten op basis van een normvergoeding zal blijven. We stellen de raming van het overschot daarom bij met € 2,9 miljoen positief.

Huur kleedkamers Sportpark Ezinge
Omdat overgegaan is tot aankoop van kleedkamers op Sportpark Ezinge kan het budget voor de huur vervallen. Er was vanaf 2026 jaarlijks € 190.000 begroot voor een periode van 10 jaar. Hier komen vanaf 2027 de kapitaallasten van de gevraagde investering voor in de plaats. Zie toelichting hieronder.  

Investeringen

Aankoop kleedkamers Sportpark Ezinge
Onlangs is besloten de nieuwe kleedkamers voor sportpark Ezinge te kopen in plaats van te gaan huren. Daarom wordt een investeringskrediet van € 1.004.300 aangevraagd. Over een periode van 10 jaar zijn de kapitaallasten van de investering totaal ongeveer € 1 miljoen lager dan de huur van de kleedkamers. 

Exploitatie

Gemeentelijke Kredietbank
Er dienen nog enkele besluitvormende stappen te worden doorlopen, waaronder de verkoop van het pand aan de Overcingellaan 15 in Assen, om het liquidatietraject volledig af te ronden. Het uitgangspunt blijft om de gemeenschappelijke regeling (GR) vóór 1 januari 2027 op te heffen. In onze begroting is rekening gehouden met een bijdrage aan de GR voor een negatief resultaat. Wanneer de liquidatie van de GR GKB daadwerkelijk in 2026 kan worden afgerond, wordt in plaats van een negatief resultaat een positief financieel resultaat verwacht. Dit komt door de opbrengst uit de verkoop van het pand. De begrote bijdrage aan de GR GKB ter hoogte van € 133.000 valt dan vrij. Vooralsnog stellen we de raming niet bij omdat we nog met onvoldoende zekerheid kunnen zeggen of het helemaal afgerond wordt in 2026. 

Beschut werk
De deelnemende gemeenten van de gemeenschappelijke regeling Reestmond hebben met Reestmond een identieke dienstverleningsovereenkomst afgesloten voor het beschut werk. Hierin is afgesproken dat de begeleidingskosten jaarlijks gebaseerd worden op het landelijk vastgestelde bedrag wat we ontvangen van het Rijk. Dit bedrag wordt in het lopende boekjaar door het Rijk gecommuniceerd. Omdat nu duidelijk is dat het jaarbedrag met bijna € 3.000 per medewerker is verhoogd komen de totale uitgaven over 2026 € 75.000 hoger uit. 

Woonvoorzieningen
Op het budget voor woonvoorzieningen wordt een overschrijding van € 135.000 verwacht. Deze overschrijding wordt voornamelijk veroorzaakt door een aantal omvangrijke woningaanpassingen en de plaatsing van meerdere woonunits in het lopende jaar. Dergelijke voorzieningen brengen hoge eenmalige kosten met zich mee en zijn slechts beperkt voorspelbaar. 
Door de aanhoudende krapte op de woningmarkt kunnen inwoners minder vaak verhuizen naar een passende woning. Hierdoor doen zij vaker een beroep op de Wmo voor aanpassingen aan hun huidige woning, zodat zij langer zelfstandig thuis kunnen blijven wonen. Deze ontwikkeling leidt tot een stijging van zowel het aantal aanvragen als de gemiddelde kosten per voorziening. Aanpassing van de huidige woning is vaak duurder dan eventuele aanpassing van een meer passende woning. 

Ondersteuning Wmo
Op ondersteuning Wmo wordt een overschrijding van € 300.000 verwacht. Deze overschrijding kent meerdere oorzaken. De tarieven zijn hoger dan waarmee bij het opstellen van de begroting rekening is gehouden door een hogere verplichte indexatie op basis van de OVA-systematiek.  Ook zijn de tarieven voor begeleiding Wmo gewijzigd door nieuwe inkoop. Beide ontwikkelingen zijn pas na vaststelling van de begroting definitief geworden. 

Daarnaast neemt de vraag naar begeleiding en dagbesteding toe. Er is sprake van een groei van het aantal indicaties, die met name samenhangt met een toename van inwoners met psychiatrische problematiek en complexere ondersteuningsvragen. De aanhoudende wachtlijsten binnen de geestelijke gezondheidszorg versterken deze ontwikkeling. Hierdoor is vaker ondersteuning vanuit de Wmo nodig om stabiliteit bij inwoners te behouden en escalatie van problematiek te voorkomen.

Eigen bijdrage Wmo
De opbrengsten uit de eigen bijdrage Wmo vallen naar verwachting € 75.000 hoger uit dan begroot. Door het toegenomen aantal indicaties neemt ook het aantal inwoners toe dat een eigen bijdrage verschuldigd is. Hierdoor worden hogere inkomsten uit de eigen bijdrage gerealiseerd dan waarmee bij het opstellen van de begroting rekening is gehouden.

Jeugdhulp
Op basis van de laatste prognoses komen we voor jeugdhulp aan het einde van het jaar uit op een overschot van ongeveer € 500.000. We zien dat de kosten op jaarbasis van de duurste jeugdhulpcasussen dit jaar iets lager zijn dan voorgaande jaren. Vooralsnog stellen we het budget niet bij. Reden hiervoor is dat het een open einde regeling betreft en we niet kunnen voorspellen of er nog een hoge indicatie bij zal komen. 

Uitvoeringsagenda Jeugd
Als vervolg op de in 2023 vastgestelde Jeugdnota is nu de Uitvoeringsagenda Jeugd opgesteld. Met de Uitvoeringsagenda werkt de gemeente aan een jeugdstelsel waarin jeugdigen en gezinnen tijdig passende ondersteuning ontvangen. In dit stuk is de uitwerking van de belangrijkste opgaven voor de komende jaren opgenomen. De uitvoeringsagenda is in september 2026 toegestuurd aan de gemeenteraad.
We verwachten in 2026 € 229.000 aan kosten. Daarvoor doen we een beroep op de bestemmingsreserve 'Uitvoeringsagenda Jeugd' die bij de Jaarstukken 2025 is gevormd met ontvangen middelen van het Rijk. 

Investeringen

Tijdelijke huisvesting Mackayschool
De gemeente moest in het kader van haar zorgplicht voorzien in tijdelijke uitbreiding van 3 lokalen bij de Mackayschool. Bij de voorbereiding van deze plannen ontstond de mogelijkheid om zes tweedehands lokalen aan te schaffen in plaats van noodlokalen huren. Dat is een duurzamere en goedkopere oplossing en levert bovendien meer capaciteit op. De benodigde investering valt € 243.000 hoger uit dan aan de voorkant was voorzien. Deze stijging wordt voornamelijk veroorzaakt door aanvullende eisen die in de vergunning zijn gesteld aan de fundering en grondverbetering. De kosten van demontage, transport en montage van de units zijn ook aanzienlijk hoger dan in eerste instantie was geraamd. Ook is de CV-installatie vervangen en LED-verlichting toegepast. De verwachting is dat de units daarmee nog 10 jaar kunnen worden ingezet voor huisvestingsopgaven in het onderwijs. Daarmee is het financieel nog steeds de meeste gunstige oplossing gebleken.

Exploitatie

Onderhoud openbare ruimte
We hebben € 115.000 overschrijding door incidenteel onderhoud in de openbare ruimte. Er waren baggerwerkzaamheden in de Sethehaven nodig naar aanleiding van een vastgelopen schip. Daarnaast werden herstelwerkzaamheden uitgevoerd aan de fontein in het Wilhelminapark als gevolg van een onverwacht defect. 

Groenonderhoud
De kosten voor extra groenonderhoud hebben betrekking op het uitbesteden van het knippen van hagen in verband met ziekteverzuim. Ook hebben we hogere kosten voor het bestrijden van nesten van de eikenprocessierups. 

Lokale aanpak isolatie
In het kader van het Nationaal Isolatieprogramma (NIP) heeft de gemeente Meppel een specifieke uitkering Lokale Aanpak Isolatie (Spuk LAI) ontvangen. Deze specifieke uitkering heeft als doel slecht geïsoleerde koopwoningen (energielabel D, E, F of G) te verduurzamen. Een deel van de beschikbare middelen wordt ingezet voor het soortenmanagementplan (inventarisatie van de aanwezigheid van beschermde diersoorten binnen het bebouwde gebied). Hiermee wordt natuurvriendelijk isoleren mogelijk gemaakt en kunnen woningeigenaren isolatiemaatregelen uitvoeren met inachtneming van de wettelijke bescherming van bijvoorbeeld vleermuizen en vogels. Naast de Spuk LAI hebben we hiervoor aanvullend een bijdrage van de provincie ontvangen. In 2026 wordt de Spuk LAI daarnaast ingezet voor de implementatie van de aanpak. Denk aan de inrichting van de uitvoering, communicatie richting inwoners en de opstart van de dienstverlening door de gecontracteerde uitvoeringspartij. De totale kosten in 2026, met daar tegenover inkomsten, zijn € 110.000. 

Investeringen

Vergroening terrein gemeentewerf
In de bestuursrapportage is het investeringskrediet verhoogd naar € 215.000 in verband met het aanleggen van een drainagesysteem om wateroverlast in de toekomst te voorkomen. Het project is afgerond en de totale kosten zijn € 60.000 hoger uitgekomen. In dit project was onvoldoende inzicht in de bijkomende kosten (waaronder aanschaf van materiaal) om de vergroening uit te voeren en de prijsstijgingen gedurende het project. Vanuit het Fluvius samenwerkingsverband ontvangen we vanuit de herverdeling van de Impulsgelden Klimaatadaptatie naar verwachting nog € 49.000 extra bijdrage. Een groot deel van de meerkosten worden door deze middelen gedekt.  

Exploitatie

Leges Omgevingsvergunningen
We hebben meer opbrengsten uit leges omgevingsvergunning door verdere ontwikkeling van de woonwijk Nieuwveense landen en een nieuw deel van Danninge Erve. De prognose is dat deze trend zich voortzet. Verder is sprake van een aantal grote projecten, onder andere Schouwburg Ogterop, nieuwbouw Kindcentrum en sporthal Nieuwveense Landen. 

Startbouwimpuls (SBI)
Voor de ontwikkeling van betaalbare woningen hebben we bij het Rijk en Provincie middelen aangevraagd en ontvangen vanuit de regeling Startbouwimpuls en de regeling Transformatie en Woningsplitsing Drenthe. De ontvangen middelen worden gefaseerd als subsidie uitgekeerd aan de ontwikkelaars van drie woningbouwprojecten. De uitgaven in 2026 bedragen € 302.000 en worden gedekt door de ontvangen middelen. 

Investeringen

Herstel Tracé Nijeveense Grift
Door onvoorziene reparatiewerkzaamheden aan de aansluitende duiker en aanvullende eisen vanuit het waterschap is sprake van meerkosten van € 50.000.  Vanuit het Fluvius samenwerkingsverband ontvangen we vanuit de herverdeling van  de Impulsgelden Klimaatadaptatie naar verwachting nog een aanvullende bijdrage van € 38.000. 

Exploitatie

Gebouw de Plataan 
In de Plataan zijn klimaatklachten opgelost en tevens airco's op twee plaatsen geplaatst. Daarnaast was sprake van onvoorzien onderhoud en is voor veiligheid een camerasysteem aangebracht. 

Exploitatie

Bijdrage Veiligheidsregio Drenthe
De bijdrage aan de Veiligheidsregio Drenthe (VRD) stijgt in 2026 met € 101.000. Dit komt vooral door een lagere bijdrage van het Rijk en extra kosten voor Weerbaar Drenthe, brandweervrijwilligers en de Geneeskundige Hulpverleningsorganisatie in de Regio (GHOR).

Leges
De gemeentelijke legesopbrengsten van onder andere reisdocumenten en huwelijken vallen dit jaar naar verwachting € 60.000 hoger uit. Dit komt door een combinatie van meer aanvragen en een in de legesverordening vastgesteld hoger tarief dan waarmee in de begroting rekening is gehouden. 

Onttrekking reserve maatschappelijke weerbaarheid
We stellen voor om voor fase 0 van het Programma Maatschappelijke Weerbaarheid maximaal € 170.000 exclusief btw uit de beschikbare reserve te gebruiken. Hiervan is maximaal € 140.000 bestemd voor de tijdelijke inzet van een kwartiermaker en een externe specialist in bedrijfscontinuïteit, beiden voor 0,5 fte. Daarnaast is € 25.000 beschikbaar voor maatregelen die direct nodig zijn en € 5.000 voor onvoorziene kosten en de afronding. Het bedrag mag alleen worden gebruikt voor fase 0, die loopt tot en met 31 december 2026. Na afloop leggen we verantwoording af over de werkelijke uitgaven.

Exploitatie

Gemeentefonds
In de raming van het gemeentefonds voor dit jaar zijn de financiële effecten van de meicirculaire 2026 nog niet meegenomen. De circulaire levert een positief verschil op van € 1,3 miljoen. Hier tegenover staan nog wel € 0,2 miljoen aan extra uitgaven. De gunstige afwijking van per saldo € 1,1 miljoen is voornamelijk te vinden in een structurele compensatie voor lonen en prijzen op basis van de WSW (€ 0,6 miljoen) en een toename van een aantal eenheden bij de verdeelmaatstaven (€ 0,5 miljoen). 

Een actuele berekening (na de meicirculaire) laat nog een voordeel zien van € 0,6 miljoen. Deze bestaat uit een afrekening over voorgaande jaren (€ 0,2 miljoen) en opnieuw een bijstelling van de verdeelmaatstaven door een actualisatie van het aantal eenheden (€ 0,4 miljoen).  

Ten opzichte van de raming uit de bestuursrapportage 2026 is de gemeentefondsuitkering met € 1,9 miljoen gestegen. De totale gemeentefondsuitkering over 2026 komt daarmee op ruim € 100 miljoen.

Deelneming nutsbedrijven
Het dividend van Rendo is hoger door het verbeterde resultaat over 2025. Dit leidt tot een bijstelling van €270.000.

Vennootschapsbelasting
Door het positieve resultaat van de grondexploitaties in 2025 betalen we meer vennootschapsbelasting. Bij een winst boven € 1 miljoen mogen we niet alle verliezen uit eerdere jaren verrekenen. Boven deze grens mogen we slechts 50% van de resterende winst verrekenen. Daarom verwachten we een extra belastinglast van € 110.000. In de begroting is al € 41.000 opgenomen.

Exploitatie

Personeelsbegroting
In de bestuursrapportage 2026 hielden we rekening met een nadeel op de personeelsbegroting van € 500.000 tot € 750.000. Op basis van de huidige prognose komt het nadeel uit op € 878.000. Het nadeel ontstaat vooral door de inzet van externe medewerkers. Bij ziekte is soms vervanging nodig om het werk door te laten gaan. Ook lukt het door de krapte op de arbeidsmarkt niet altijd om direct een opvolger te vinden wanneer een medewerker vertrekt. In die gevallen zetten we tijdelijk externe medewerkers in om vacatures te overbruggen. De kosten hiervan zijn vaak hoger dan de vaste loonkosten. Daarnaast huren we voor bepaalde werkzaamheden specialistische kennis in die we niet zelf in huis hebben. Dit speelt onder andere bij juridische zaken en communicatie. Bij verschillende teams is ook sprake van een dakpansgewijze constructie. Een nieuwe medewerker begint dan voordat de vertrekkende medewerker uit dienst gaat. Dit kost tijdelijk extra geld, maar zorgt er wel voor dat kennis en lopende dossiers goed worden overgedragen.

Om meer grip te krijgen op de externe inhuur werken we aan een integraal strategisch personeelsbeleid (2027), waarvan het strategisch personeelsplan onderdeel uitmaakt. Hiermee brengen we toekomstige personeelsbehoeften, uitstroom, ontwikkelmogelijkheden en kwetsbaarheden in beeld, zodat tijdiger kan worden gestuurd op behoud, ontwikkeling en instroom van medewerkers.

Tegelijkertijd vraagt de aanhoudende arbeidsmarktkrapte om een bredere aanpak. Naast werving en selectie onderzoeken we hoe we onze dienstverlening duurzaam kunnen organiseren, onder meer door procesverbetering, robotisering, digitalisering en samenwerking met andere gemeenten en externe partners. Daarbij blijft externe inhuur beschikbaar voor specialistische expertise en tijdelijke capaciteitsvraagstukken, maar streven we ernaar structurele werkzaamheden zoveel mogelijk duurzaam te organiseren binnen de eigen organisatie, in regie of in samenwerkingsverbanden.

Reiskostenregeling
Vanaf 1 juli 2026 geldt een nieuwe reiskostenregeling. De vergoeding voor woon-werkverkeer stijgt van € 0,11 naar € 0,25 per kilometer. Ook ontvangen medewerkers voortaan een vergoeding als zij met de fiets reizen. Dit leidt in 2026 tot € 167.000 aan extra kosten. Vanaf 2027 bedragen de extra structurele kosten € 334.000 per jaar.

Van 'Stadhuis' naar 'Gemeentehuis'
We geven opvolging aan de op 27 november 2025 aangenomen motie 'Huis van de Gemeente' om de benaming ‘Stadhuis’ te wijzigen naar 'Gemeentehuis'. Het budget voor de herinrichting van het gemeentehuis en de werf geeft onvoldoende ruimte om de kosten hiervan op te vangen. De kosten wordt geraamd op € 50.000 voor gevelbelettering, bewegwijzering, communicatie en aanpassing van systemen. De wijziging heeft geen juridische gevolgen.