Financiën op hoofdlijnen

In dit hoofdstuk actualiseren we de eindstand van de in november 2025 vastgestelde programmabegroting voor de jaren 2027-2030. Uitgangspunt voor deze actualisatie is dat we alleen onvermijdelijke zaken meenemen. We nemen ontwikkelingen op rijksniveau en andere autonome ontwikkelingen mee. Politieke wensen laten we in deze perspectiefnota buiten beschouwing.  

De financiële highlights uit de Voorjaarsnota van het Rijk
De Voorjaarsnota geeft een vooruitblik op de rijksbegroting. De uitwerking van deze nota die eind maart is gepubliceerd, vindt zijn beslag in de aanstaande meicirculaire van het Rijk.

Compensatie voor lonen en prijzen
Er is een extra compensatie opgenomen voor loon- en prijsontwikkelingen voor het jaar 2026 dat zijn doorwerking heeft ook in de latere jaren. Deze verhoging is gebaseerd op de meest actuele cijfers van het Centraal Economisch Plan (CEP). In deze perspectiefnota is de verhoging meegenomen onder de cijferreeks "van constant naar lopend basisjaar 2027".     

Huishoudelijke hulp
Mensen gaan voor zover mogelijk zelf betalen voor hun huishoudelijke hulp. Dit betekent dat de huishoudelijke hulp als maatwerkvoorziening binnen de Wmo met ingang van 1 januari 2029 verdwijnt. Voor mensen die zelf geen hulp kunnen regelen, blijft de gemeente dit doen. De Voorjaarsnota gaat nu uit van een besparing op het gemeentefonds ingaande 2029. Voor Meppel betekent dat ongeveer een korting van € 2 miljoen die opgevangen moet worden door het schrappen van de huishoudelijke hulp als maatwerkvoorziening binnen de Wmo. In deze perspectiefnota gaan we er vooralsnog van uit dat deze maatregel budgettair neutraal verloopt. 

WMO-uitstel vervanging abonnementstarief
Huishoudens die gebruikmaken van de Wmo betalen hiervoor tot nu toe een vaste vergoeding (een abonnementstarief). Enkele jaren geleden is besloten om een inkomens- en vermogensafhankelijke eigen bijdrage in te voeren. Daarvoor is een besparing ingeboekt in het gemeentefonds. Deze inkomens- en vermogensafhankelijke bijdrage invoeren kan niet eerder dan per 1 januari 2028. Dit betekent één jaar uitstel. Via het gemeentefonds worden gemeenten voor 2027 hiervoor gecompenseerd. Dit is voor Meppel naar verwachting een budget neutrale wijziging want tegenover de extra uitkering via het gemeentefonds vervalt ook de geraamde opbrengst aan eigen bijdragen. 

Klimaatgelden blijven
In het regeerakkoord is afgesproken dat gemeenten tot 2040 extra middelen ontvangen voor de capaciteitsinzet voor het klimaat- en milieubeleid. De tranche voor 2027 loopt net als in 2026 via een decentralisatie-uitkering in het gemeentefonds. Het bedrag voor 2027 ligt in lijn met de ontvangen middelen voor 2026. Voor Meppel is dat bijna € 2,1 miljoen. Deze middelen zetten we volledig in voor de uitvoering van de wettelijke taken uit de Klimaatwet, de Regionale Energiestrategie en de warmtetransitie én onze eigen lokale duurzaamheidsambities.

Kostenstijgingen en nagenoeg geen compensatie van het Rijk
Het coalitieakkoord biedt vooralsnog geen oplossing voor de financiële problematiek in de jeugdzorg. Bovenmatige stijging van kosten bijvoorbeeld in het Sociaal domein en de eigen organisatie werken structureel door in de meerjarenbegroting. Dat zien we ook in Meppel. Alleen is er nu geen zicht op extra financiële compensatie van het Rijk. Ook in het ruimtelijk domein voorzien we ontwikkelingen die in de toekomst kostenverhogend werken. Denk bijvoorbeeld aan de noodzakelijke vervanging van civiele infrastructuur, de problematiek rond netcongestie, de stikstofproblematiek en de betaalbaarheid van wonen.  

Andere autonome ontwikkelingen
Vanuit het Rijk is de regeling Realisatiestimulans vastgesteld. Gemeenten ontvangen vanaf 2026 tot en met 2030 een bijdrage per betaalbare woning waarvan de bouw het jaar ervoor is gestart. Deze bijdrage kan naar eigen inzicht worden ingezet en is bedoeld om lokale woningbouw te versterken. De regeling biedt de vrijheid aan gemeenten om de middelen te besteden op de manier die het beste bij hun woningbouwopgave past. De inschatting is dat het gaat om ca. € 700.000 - € 1.000.000 per jaar. Deze middelen zetten we in voor extra inzet rondom gebiedsontwikkelingen en woningbouwopgaves

Naast het rijksbeleid zijn voor het toekomstig financieel beeld van onze gemeente ook autonome ontwikkelingen zoals de indexatie van lonen en prijzen, voortzetting van bestaande beleidsafspraken en de eventuele structurele effecten van de jaarstukken 2025 en de bestuursrapportage 2026 van belang.   

In deze perspectiefnota zijn de financiële verwachtingen voor de komende vier jaren geactualiseerd op basis van bovengenoemde factoren. Dit is inclusief de investeringen en structurele besparingen op basis van "Kiezen voor de Toekomst", waarvoor we de komende jaren nog de nodige inspanningen moeten doen om ze te realiseren.

Het financiële beeld dat hieronder wordt geschetst is tevens het vertrekpunt voor de aanstaande programmabegroting 2027-2030 die in het najaar verschijnt.