Bestuursrapportage op hoofdlijnen

Beleidsontwikkelingen op hoofdlijnen

Deze bestuursrapportage verschijnt in een tijd waarin veel gebeurt, op wereldschaal en in de landelijke politiek. Deze dynamiek heeft zijn weerslag op gemeenten en dus ook op Meppel:

Buitengewone kostenstijgingen
Als gevolg van onrustige geopolitieke ontwikkelingen, schaarste aan grondstoffen en tekort aan personeel stijgen de kosten op veel plaatsen harder dan was voorzien. Op dit moment zijn er nog geen concrete aanpassingen bekend en meegenomen in de bestuursrapportage. We ontvangen diverse signalen van oplopende prijzen van goederen en diensten, maar vooralsnog wordt vastgehouden aan lopende contracten. Dit geeft wel een risico, voor onder andere nieuwe contracten en investeringen, die we zullen volgen.

Risico's rond randvoorwaarden voor vernieuwing
Meppel heeft flinke ambities om te groeien en voorzieningen te verbeteren. Of dit lukt is afhankelijk van randvoorwaarden, die voornamelijk in handen liggen van het Rijk en andere actoren. De risico’s rond stikstof, netcongestie en drinkwaterbeschikbaarheid nemen toe. Kunnen nieuwe woningen of bedrijven straks nog een stroomaansluiting krijgen? Gaat het stikstofslot ons (nog meer) parten spelen? Wordt schoon water op termijn een probleem? We moeten met deze risico’s rekening houden en ermee omgaan.

Bijdragen voor ontwikkeling
Meppel heeft verschillende bijdragen ontvangen voor verdere kwaliteitsverbetering van onze gemeente en het leven in Meppel. Allereerst de Regiodeal Regio Zwolle, toegekend aan Zuidwest Drenthe, die wordt ingezet op leefbaarheid en toekomstbestendigheid van bedrijventerreinen. Ten tweede het regiostedenfonds van provincie Drenthe, dat bedoeld is voor verbetering van de binnenstad. En daar bovenop de realisatiestimulans van het Rijk, als beloning (stimulans) voor het bouwen van woningen. Meppel verwacht daar dit jaar € 700.000 uit te ontvangen. Dit geld willen we inzetten voor Nieuwveense Landen fase 3, het Stationsgebied, mobiliteit en de bijbehorende ambtelijke capaciteit.

Financiën op hoofdlijnen

Resultaat
De inkomsten en uitgaven in de programmabegroting 2026 na wijzigingen (door eerder genomen raadsbesluiten) komen uit op een saldo van € 1,18 miljoen. Dit is het vertrekpunt voor deze rapportage. De financiële afwijkingen uit dit tussenbericht geven een nadelige bijstelling van € 164.000.

In de tabel hieronder worden de financiële afwijkingen per programma weergegeven.

Thema		Programma (bedragen x € 1.000)	Resultaat
		Begrotingssaldo 2026 (na wijziging)	1.180
Samenleving	1.	Bewegen en Welzijn	-198
	2.	Participatie, zorg en minima	-189
	3.	Onderwijs, cultuur en media	78
Leefomgeving, ruimte en economie	4.	Leefomgeving	-2.796
	5.	Ruimtelijke ontwikkeling	0
	6.	Economische ontwikkeling	-252
Bestuur, dienstverlening en veiligheid	7.	Bestuur, dienstverlening en veiligheid	-200
		Overhead	-150
		Algemene dekkingsmiddelen	3.543
		Eindtotaal deze bestuursrapportage	-164
		Prognose saldo boekjaar 2026	1.016
		- = nadeel en + = voordeel

Op basis van de bijstellingen in deze bestuursrapportage stellen we de begroting 2026 bij naar een voordelig resultaat van € 1.016.000 over 2026.

We schetsen een aantal financiële ontwikkelingen aan de hand van de thema's in deze bestuursrapportage:

Samenleving
Het zwembad Bad Hesselingen wordt vernieuwd. De exploitatie van het bestaande bad staat onder druk. Er is verzocht om een extra financiële bijdrage van bijna € 100.000 voor 2026. Het aantal uitkeringen op grond van de Participatiewet is stabiel. Door de hogere bijstandsnorm gaan de kosten omhoog. Daar staat een hogere uitkering van het Rijk tegenover. Per saldo is het voordeel € 700.000. De gemeentelijke kredietbank (GKB) staat op het punt van de overgang naar een nieuwe fase: de nieuwe stichting is opgericht, de oude gemeenschappelijke regeling (GR) wordt dit jaar geliquideerd. We verwachten nog een bijdrage te moeten doen aan de gemeenschappelijke regeling van € 170.000 voor het negatief exploitatieresultaat en ondersteuning aan het bestuur. Vanwege een nieuw contract rond verzekeringen van gemeentelijke panden wordt een voordeel van ruim € 100.000 behaald die voor het grootste deel tot uitdrukking komt bij de onderwijsgebouwen. Daarnaast zijn er een aantal structurele effecten van de jaarstukken 2025 (bijna € 400.000).

Leefomgeving, ruimte en economie
Het winterse ongemak heeft dit jaar meer inzet in de gladheidsbestrijding noodzakelijk gemaakt. Ook was er meer vorstschade aan wegen. De totale meerkosten bedragen € 400.000. Vanuit de regeling capaciteit decentrale overheden voor klimaat- en energiebeleid (CDOKE) ontvangen we € 1,4 miljoen extra die ingezet wordt voor de uitvoering van het lokale klimaat- en energiebeleid. De ontvangst van deze middelen gaat vanaf 2026 via het gemeentefonds. De specifieke uitkering is daarmee vervallen. Voor de sloopkosten van de J. van de Boschkade is € 200.000 benodigd.

Bestuur, dienstverlening en veiligheid
Het begrijpelijk maken van brieven/uitgaande communicatie wordt versneld, overeenkomstig de wens van de raad. Deze versnelling vraagt extra capaciteit en kosten van € 200.000. Ook zijn er extra kosten voor automatisering. Dat heeft met name te maken met gestegen licentiekosten. In het overzicht algemene dekkingsmiddelen zien we een voordeel doordat in een aantal gevallen de uitvoering van een aantal investeringen niet parallel loopt met de financiële planning. Het beschikbare investeringsgeld wordt dan later besteed dan gepland waardoor sprake is van een eenmalige onderuitputting van kapitaallasten van € 325.000. We verwachten daarnaast een rentevoordeel van ruim € 800.000 door ontvangen rente en doordat het aantrekken van leningen niet nodig blijkt. De hogere ontvangst van het gemeentefonds betreft vooral de middelen CDOKE van € 2,1 miljoen.

In de programma's hierna geven we een verdere inhoudelijke toelichting op alle financiële afwijkingen.

Financiële positie
De afgelopen jaren hebben we te maken gehad met financiële meevallers, weliswaar incidenteel van aard. Het heeft er toe geleid dat onze financiële positie is verbeterd. De belangrijkste verklaring in deze positieve resultaten is terug te voeren naar extra inkomsten uit het gemeentefonds en andere rijksbijdragen die vaak in de loop van een jaar beschikbaar komen.

Om de financiële positie van een gemeente inzichtelijker en beter vergelijkbaar met andere gemeenten te maken zijn vanuit de voorschriften vijf financiële kengetallen verplicht om ze op te nemen in de begroting. Op basis van deze bestuursrapportage hebben we de kengetallen geactualiseerd:

Financiële kengetallen	Realisatie 2025	Primaire begroting 2026	Begroting 2026 na wijzigingen	Categorie
1. netto schuldquote	32%	55%	54%	A.	Minst risicovol
2. solvabiliteitsratio	35%	35%	34%	B.
3. grondexploitatie	12%	7%	12%	C	Meest risicovol
4. structurele exploitatieruimte	5,0%	1,3%	1,2%
5. belastingcapaciteit	81%	83%	83%

Reservepositie
Het positieve resultaat over het jaar 2025 van € 14,8 miljoen is voor € 10,3 miljoen toegevoegd aan de algemene reserves. De algemene reserves bestaan uit de algemene bufferreserve en de vrij besteedbare reserve.

Algemene bufferreserve
De algemene bufferreserve wordt als buffer aangehouden om financiële risico's op te kunnen vangen. De benodigde omvang van deze reserve wordt ieder jaar bepaald op basis van de actuele risico-inschatting en het benodigde weerstandsvermogen. In de begroting 2026 is de minimale omvang van het weerstandsvermogen bepaald op € 36 miljoen. Om deze streefwaarde aan te houden is bij de resultaatbestemming van de jaarrekening 2025 voorgesteld € 2,7 miljoen over te boeken van de algemene bufferreserve naar de vrij besteedbare reserve. De omvang van de algemene bufferreserve blijft daarmee staan op € 36 miljoen eind 2026. De mutaties in latere jaren betreffen de geraamde begrotingsresultaten.

Vrij besteedbare reserve
De vrij besteedbare reserve is de reserve waarin de vrije middelen zijn opgenomen die niet geoormerkt zijn voor een specifiek doel of risico. Bij de begroting 2026 is een nieuwe reserve ingesteld voor vernieuwing van het zwembad. Deze "dekkingsreserve kapitaallasten zwembad" is bij de begroting met € 27,8 miljoen gevoed vanuit de vrij besteedbare reserve. Het resultaat van de jaarrekening 2025 is zodanig dat we nu bij deze bestuursrapportage voorstellen aanvullend € 3,6 miljoen toe te voegen aan deze dekkingsreserve. De verwachte stand van de "dekkingsreserve kapitaallasten zwembad" komt dan te staan op € 31,4 miljoen eind 2026. Dit is nog niet voldoende om daaruit de gehele investering in het zwembad op te vangen. Op basis van het bestemmingsresultaat van de jaarrekening 2025 wordt verder € 0,2 miljoen onttrokken uit de vrij besteedbare reserve. De vrij besteedbare reserve komt daarmee eind 2026 op nul te staan.

Het verloop van de algemene reserves is als volgt:

Algemene reserves	2026	2027	2028	2029
Algemene bufferreserve stand 1 januari	38.714	36.000	37.016	37.974
Storting		1.016	958
Onttrekking	-2.714			-1.808
Algemene bufferreserve stand 31 december	36.000	37.016	37.974	36.166

Vrij besteedbare reserve stand 1 januari	18.657	0	0	0
Storting	12.990
Onttrekking	-31.647
Vrij besteedbare reserve stand 31 december	0	0	0	0
Stand Algemene reserves op 31 december	36.000	37.016	37.974	36.166
(bedragen x € 1.000)

'Kiezen voor de Toekomst'
De financiële druk op gemeenten blijft hoog en ook voor de komende jaren is sprake van aanzienlijke onzekerheden. Gemeenten moeten rekening houden met de gevolgen van een lagere bijdrage van het Rijk vanaf 2028. De vrijgekomen incidentele middelen vanuit de rijksoverheid de afgelopen jaren maskeren wel de structurele problematiek. Ook onze eigen ambities vragen de komende jaren de nodige financiële middelen.

Via het traject 'Kiezen voor de Toekomst', dat het afgelopen jaar is gestart en bij de perspectiefnota 2026-2029 tot keuzes heeft geleid, zetten we in op een duurzame balans tussen taken en middelen. Voor de korte termijn is vanaf 2026 een besparing opgenomen van € 0,2 miljoen die bij de vastgestelde begroting 2026-2029 is ingevuld door met name het schrappen of verlagen van posten die niet meer nodig zijn. Verder is voor het eerst in het begrotingsjaar 2026 geld opgenomen voor een drietal onderzoeken op de lange termijn. Het gaat in totaliteit om € 2,4 miljoen dat bestaat uit (1) Preventie in het Sociaal domein (€ 0,5 miljoen), (2) Wijk- en dorpsgericht werken als vliegwiel voor samenwerking (€ 0,2 miljoen) en (3) Investeren in de toekomst van de gemeentelijke organisatie (€ 1,7 miljoen). Op dit moment worden de drie onderzoeksopdrachten verder uitgewerkt. Door vertraging bij enkele onderdelen is het onzeker of de investeringen allemaal nog dit jaar plaats zullen vinden. We gaan ervan uit dat de bedragen wel volledig benodigd zijn, maar het is nog niet bekend in welk jaar exact. Bij de financiële tussenrapportage die in het najaar verschijnt, komen we hierop terug.

Moties, amendementen en toezeggingen

Voortgang moties, amendementen en toezeggingen perspectiefnota 2026-2029 en programmabegroting 2026

Bij de behandeling en vaststelling van de perspectiefnota en begroting zijn diverse moties en amendementen aangenomen en toezeggingen gedaan. Wij hebben ons bezonnen op de manier waarop wij invulling willen geven aan deze moties en amendementen. Hieronder treft u ter informatie bij elke aangenomen motie en toezegging die nog niet is afgehandeld aan hoe wij hiermee willen omgaan.

Amendementen
Onderwerp	Status bestuursrapportage 2026
Toegankelijk bouwen met NEN9120 als uitgangspunt	In projecten die al in een vergaand stadium zitten, zoals het IKC Nieuwveense Landen, is het moeilijk om op alle punten te voldoen aan NEN9120. Voor het IKC geldt dat we het Handboek Toegankelijkheid en de ITS-norm toepassen. Daarmee zijn veel onderdelen uit NEN9120 afgedekt. In aanvulling daarop is in beeld gebracht waar het ontwerp voldoet, op welke punten niet en waar nog mogelijkheden liggen om te optimaliseren. Bij zaken als bewegwijzering, verlichting in het gebouw of keuze voor het meubilair kan nog rekening worden gehouden met NEN9120. Ook in het ontwerp van de sporthal wordt rekening gehouden met de norm. Zoals in de begroting vermeld staat NEN9120 nog in de kinderschoenen. Platform31 voert een onderzoek uit naar de acceptatie en toepassing van de NEN9120-norm, in opdracht van NEN en het ministerie van Volkshuisvesting en Ruimtelijke Ordening. Gemeente Meppel is gevraagd of we willen bijdragen aan dit onderzoek. De ervaringen die we nu opdoen bij het IKC Nieuwveense Landen, brengen we in bij dit onderzoek.
Opknappen Vleddertunnel (unaniem aangenomen)	Amendement is verwerkt

Moties
Onderwerp	Status bestuursrapportage 2026
KWIEK Beweegroutes in Meppel	Voor de aanleg van een beweegroute is onderzocht of we bestaande initiatieven aan elkaar kunnen verbinden. Via wijk- en dorpsgericht werken is er contact gelegd met Woonconcept en Stichting Oud Meppel. Bij deze partijen lag er al een wens voor de ontwikkeling voor een cultuur-historische route door Haveltermade. Een concept voor een route is klaar en hebben we meegenomen in het onderzoek naar een beweegroute. Voor de verdere uitwerking hebben we sportkundestudenten van Windesheim (Living Lab) betrokken. Zij hebben de bestaande route beoordeeld en gekeken naar geschikte beweegpunten. In samenwerking met Stichting Oud Meppel hebben zij de afgelopen periode gewerkt aan een cultuur-historische beweegroute die zowel beweging stimuleert als de geschiedenis van Haveltermade zichtbaar maakt. Op dit moment werken we aan het definitieve ontwerp van de route en brengen we de bijbehorende kosten in kaart. We bekijken of realisatie binnen de huidige middelen mogelijk is zodat realisatie in 2026 kan plaatsvinden.
Versterking toerisme, recreatie en evenementenbeleid	De raad is 3 december 2025 geïnformeerd met de memo voortgang motie opstellen toerisme-, recreatie- en evenementenbeleid. Zoals in de memo aangegeven wordt na het zomerreces de kadernotitie HERT (Horeca, Evenementen, Recreatie en Toerisme) verwacht.
Terugdringen lichtvervuiling	We hebben nog geen nieuwe informatie ten opzichte van onze vorige melding dat het onderzoek op zijn vroegst in de loop van 2026 gereed is. Dit is onder andere afhankelijk van beschikbaar geld en beschikbaarheid externe adviesbureaus met kennis van zaken.
Een groene gracht in Meppel	Deze motie is meegenomen in de subsidieaanvraag regiostedenfonds 2.0. In afwachting van de kadernotitie HERT (Horeca, Evenementen, Recreatie en Toerisme) en de samenwerking met de provincie Drenthe op het gebied van basiskwaliteit natuur komen we na de zomer met mogelijke voorstellen.
Zwembad van de samenleving	In januari 2026 heeft de gemeenteraad unaniem ingestemd met het scenario nieuwbouw als gewenst scenario voor het zwembad. Met dank aan deze keuze is het vervolgproces gericht opgestart. De gemeenteraad krijgt in Q3 2026 een routekaart met participatieaanpak aangeboden. In het vervolgtraject van de routekaart worden de punten uit de motie (planning en mogelijke versnelling investering, behoefte gebruikers en toegankelijke kaartprijzen) meegenomen. We beschouwen de motie hiermee als afgedaan.
Brieven en uitgaande berichten	We hebben de motie overgenomen. Om deze motie uit te voeren zijn extra middelen benodigd. Die worden bij deze bestuursrapportage aangevraagd. Daarna kunnen we overgaan tot uitvoering van de motie. Via een memo wordt de gemeenteraad geïnformeerd.
Toelichting onderbouwing verbeteren en versterken (concern)sturing	Motie is uitgevoerd. De gemeenteraad is met een bijeenkomst geïnformeerd
Buurthuis als sociale basis	We zijn momenteel in gesprek met verschillende partijen, waaronder het wijkplatform en Stichting Welzijn MensenWerk. In de eerste plaats om te verkennen waar precies de behoefte ligt als het gaat om een ontmoetingsplek in de wijk. Als dat een zelfstandig buurthuis is (wat gezien de omvang van de wijk in de lijn der verwachting ligt) wordt gekeken naar een geschikte locatie en accommodatie. De twee voorgestelde locaties in de motie worden daarin meegenomen. De uiteindelijke keuze moet passend zijn bij de toekomstige ontwikkeling van Nieuwveense Landen (Fase 3).

Toezeggingen
Onderwerp	Status bestuursrapportage 2026
Participatiewet in Balans	De gemeenteraad is hierover via een raadsmemo geïnformeerd (zie raadsvergadering 27 november 2025). Hiermee beschouwen we de toezegging als afgedaan.
Nazorg voor jongeren na suïcide in hun omgeving	Aan deze toezegging is voldaan. Als gemeente hebben we de verplichting om eind 2028 een plan van aanpak te hebben hoe de wettelijke taak wordt ingevuld. Deze aanpak moet ook onderdeel zijn van het nieuwe lokaal gezondheidsplan waar eind dit jaar mee gestart wordt. Momenteel wordt er gewerkt aan een opdracht aan de GGD om een regionaal plan te maken die lokaal moet gaan landen. Uit het gesprek met de VO-scholen is gebleken dat ze hun eigen personeel trainen op het signaleren en bespreekbaar maken van suïcidale gedachten. Wij als gemeente zetten in op andere partners en scholen waar dit nog niet zelf opgepakt wordt.
Memo terugkoppeling toekomstige gesprekken musea	Deze motie is afgedaan. We hebben de raad op 4 november geïnformeerd middels een memo.