Paragraaf duurzaamheid

Omschrijving (toelichting)

We willen een duurzaam en toekomstbestendige gemeente zijn. Daarom heeft de raad met het Programma Duurzaam 2024–2028 richting gegeven aan de ambities voor de energietransitie, klimaatadaptatie, biodiversiteit, een gezond leefmilieu en circulariteit. Om de ambities en bijbehorende acties en indicatoren te monitoren is duurzaamheid een paragraaf in de P&C-producten. 

Omschrijving (toelichting)

We werken aan strategische doelen voor vijf duurzame pijlers: energietransitie, klimaatadaptatie, biodiversiteit, een gezond leefmilieu en circulariteit. Deze opgaven moeten landen in onze fysieke leefomgeving en zijn daarom opgenomen in de Omgevingsvisie, die in 2025 is vastgesteld.

Omschrijving (toelichting)

Omschrijving (toelichting)

Omschrijving (toelichting)

In Meppel werken we aan het terugdringen van CO2-uitstoot door energiebesparing, aardgasvrije gebouwen, hernieuwbare energieopwekking en duurzame mobiliteit en industrie.

Regionale energiestrategie (RES)
Gemeente Meppel heeft afgesproken om in 2030 jaarlijks 0,102 TWh windenergie en 0,065 TWh zonne-energie op te wekken. Samen met de buurgemeenten De Wolden, Westerveld en Steenwijkerland en de provincie Drenthe is in 2025 een plan van aanpak opgesteld voor de vervolgsamenwerking, met afspraken over gezamenlijk beleid voor lokaal eigendom, ruimtelijke randvoorwaarden en participatie. Voor windenergie wordt het gebied Noord IV verkend, waarvoor een gebiedsstrategie is vastgesteld in samenhang met bedrijvigheid, water en energie-infrastructuur. Voor de zonne-energie is de voorverkenning van OER A32 en OER A28 afgerond en samengevoegd tot één project OERA32/A28, waarvan de verkenningsfase is gestart. 

Warmtetransitie
We streven ernaar om in 2040 alle gebouwen van het aardgas af te hebben. Hiervoor stellen we per wijk, dorp en bedrijventerrein warmteplannen op. Deze geven richting aan de lokale aanpak voor een duurzame energievoorziening. In 2025 zijn de warmteplannen voor Oosterboer, Nijeveen en Blankenstein vastgesteld. Naast warmteplannen opstellen speelt de, versnelling van, de uitvoering van warmteplannen een steeds grotere rol. Met woningcorporaties en huurdersverenigingen maken we prestatieafspraken om toe te werken naar energiezuinige woningen. We zijn gestart met de herziening van de Transitievisie Warmte (omgevingsprogramma Warmte). 

Geen Spijtmaatregelen
In 2025 hebben we uitvoering gegeven aan de “Geen Spijtmaatregelen” door inwoners te ondersteunen met onafhankelijk advies via het Drents Energieloket, de inzet van Meppeler Energiecoaches en het Fixteam Drenthe. Het Fixteam heeft circa 400 woningbezoeken gedaan en de energiecoaches voerden 78 adviesgesprekken, dit is wel een afname ten opzichte van de 166 gesprekken in 2024. Daarnaast maakten inwoners gebruik van de gemeentelijke isolatiesubsidie (28 aanvragen) en de duurzaamheidslening (12 aanvragen). Via duurzaam.meppel.nl, informatieavonden en lokale campagnes zijn inwoners geïnformeerd over energiebesparing. Ook is samengewerkt met regionale partners, energiecoöperaties en wijkinitiatieven om de lokale aanpak te versterken. 

Mobiliteit
In 2025 is de kadernotitie elektrisch laden vastgesteld en zijn het ontwerp-programma elektrisch laden en het plaatsingsbeleid voor publieke laadpalen aan inwoners voorgelegd. De verlengde private aansluiting (laden zonder eigen oprit) is nu onder voorwaarden toegestaan. De pilot met elektrische deelauto’s is met een jaar verlengd en het aanbod van elektrische deelfietsen in Meppel en Nijeveen is voortgezet.

Energienetwerk en netcongestie
In 2025 zijn voorbereidingen gestart voor een nieuw hoog- en middenspanningsstation van TenneT en Enexis op Noord III. De werking van het nieuwe HS-station is afhankelijk van uitbreiding van het landelijke netwerk. Dit heeft grote gevolgen voor Meppel vanwege de aanhoudende netcongestie; daarom heeft Meppel een zienswijze ingediend. Er is samen met Enexis gezocht naar geschikte locaties voor de middenspanningsstations. Hierin zijn een aantal varianten en locaties besproken. In 2025 is alleen voor Nijeveen een definitieve locatie gekozen. Daarnaast hebben we bijgedragen aan de provinciale programmering van het energiesysteem (pMIEK) 2.0 van de provincie Drenthe voor de ontwikkeling van het Drentse energiesysteem na 2035, waaronder waterstof in Meppel. 

De voortgang van de energietransitie wordt in toenemende mate beperkt door netcongestie, maar ook door landelijke regelgeving zoals de salderingsregeling voor zonnepanelen, de kosten van verduurzamen en de bereidheid om duurzaamheidsmaatregelen te treffen. 

Omschrijving (toelichting)

Er is uitvoering gegeven aan de Lokale Adaptatiestrategie (LAS) en de bijbehorende uitvoeringsagenda voor 2025. Via duurzaam.meppel.nl is extra ingezet op communicatie richting inwoners, waaronder over de subsidieregeling voor klimaatadaptieve maatregelen. Ondanks aanvullende communicatie en acties, zoals het verloten van regentonnen, blijft het gebruik van deze regeling beperkt.
Samen met ondernemers op bedrijventerrein Blankenstein is gewerkt aan het warmteplan. Tijdens dit traject ontstond ook een initiatief voor vergroening, waarbij de gemeente heeft meegedacht. Uiteindelijk heeft dit als resultaat opgeleverd dat Blankenstein is aangesloten als partnerterrein binnen het landelijke programma Werklandschappen van de Toekomst.
Binnen de organisatie is verkend hoe klimaatadaptieve uitgangspunten structureel onderdeel kunnen worden van ruimtelijke projecten en beheer en onderhoud. Hieruit blijkt dat klimaatadaptief ontwikkelen nog niet in alle werkprocessen is verankerd en verdere borging nodig is.

Omschrijving (toelichting)

We werken aan een robuust en veerkrachtig ecosysteem, passend bij Meppel en met behoud en herstel van bestaande landschaps- en natuurkwaliteiten. In 2025 is het omgevingsprogramma biodiversiteit vastgesteld, en zijn onderzoeken gedaan naar kwaliteit van houtige landschapselementen zoals houtwallen en soortenonderzoeken uitgevoerd. Deze soortenonderzoeken vormen de basis voor het Soortenmanagementplan, waarmee verduurzaming van gebouwen beter gecombineerd kan worden met bescherming van soorten. Diverse natuurvriendelijke maatregelen zijn uitgevoerd, zoals het plaatsen van vleermuispaalkasten en inbouwvoorzieningen en het vergroenen van de gemeentewerf met kruidenvegetatie, fruitbomen, bessen- en inheemse struiken. 

Omschrijving (toelichting)

Samen met de Omgevingsdienst Drenthe zijn de milieutaken herijkt door een nieuwe uitvoerings- en handhavingsstrategie. Hiermee is het kwaliteitsniveau van vergunningverlening en toezicht opnieuw vastgesteld. Daarnaast blijven we de landelijke ontwikkelingen rond stikstof en het landelijk gebied volgen en wordt regionaal afgestemd. Het programma Toekomstgericht Landelijk Gebied Drenthe (TLGD) is in 2025 nog niet was vastgesteld, waardoor ook geen gebiedsprocessen zijn opgestart. 

Omschrijving (toelichting)

De gemeente heeft in 2025 stappen gezet richting een meer circulaire organisatie door het inkoopbeleid te actualiseren, waarbij de aanbestedingen worden getoetst aan de hoogste trede van de MVOI-criteria voor duurzaam en circulair inkopen. Ook is het Convenant Schoon en Emissieloos Bouwen ondertekend. We hebben hierbij bewust gekozen voor de meest ambitieuze trede, waarmee we stapsgewijs actief bijdragen aan de reductie van stikstof, CO2 en fijnstof in de bouwsector. De ontwikkeling van het circulair ambachtscentrum 'de Makersloods' is verder verkend met verschillende partijen. Tegelijk blijkt dat het verminderen van restafval achterblijft bij de doelstelling. Daarom wordt onderzocht welke aanvullende maatregelen nodig zijn. Daarnaast is samen met ICC-PMM een onderzoek uitgevoerd om een goede organisatiestructuur op te zetten om gezamenlijk te werken aan het verduurzamen van bedrijventerreinen. 

Onderstaande beleidsindicatoren geven jaarlijks inzicht in de voortgang van het duurzaamheidsbeleid om waar nodig bij te sturen.

Gas, water, licht
Voor 2024 en 2025 zijn geen betrouwbare meetgegevens beschikbaar doordat de datalogger niet functioneerde. Hierdoor kan geen vergelijking worden gemaakt met voorgaande jaren. De meetapparatuur wordt vervangen zodat monitoring weer mogelijk is.

CO2-uitstoot wagenpark
De uitstoot van het gemeentelijk wagenpark is gedaald naar 218 ton CO2. Door beperkte netcapaciteit kan het wagenpark nog niet volledig worden geëlektrificeerd. Er is een aanvraag gedaan om het gecontracteerde vermogen te verhogen en batterij-opslag wordt onderzocht, waarvoor het exacte vermogen dat nodig is wordt berekend.

Werkgebonden personenmobiliteit 
Sinds 1 juli 2024 geldt een rapportageverplichting voor het werkgebonden personenmobiliteit bij organisaties met meer dan 100 werknemers. Als gemeentelijke organisatie hebben wij deze verplichting dus ook. De ODD controleert of er is gerapporteerd en of de gerapporteerde gegevens geloofwaardig zijn. Voor 2025 zijn nog geen gegevens beschikbaar, momenteel wordt gewerkt aan de verbetering van het rapportageformulier, waarschijnlijk kan na medio februari 2026 de rapportage worden gemaakt en ingediend.

Afval gemeentelijke organisatie
In 2025 is een sorteeranalyse uitgevoerd van het afval in het stadhuis. Hieruit blijkt dat plastic overwegend goed wordt gescheiden, maar dat in het restafval nog regelmatig grondstoffen zoals GFT en verpakkingen terechtkomen. Hierover is intern gecommuniceerd op het intranet.
 
Verplichte beleidsindicatoren:

Huishoudelijk restafval
Ons recyclepercentage halen we uit de Landelijke benchmark huishoudelijk afval. De gegevens voor 2025 zijn nog niet beschikbaar. 

Hernieuwbare energie
We benutten het monitoringssysteem van de RES Drenthe om de voortgang van de grootschalige opwek te volgen. Omdat nog geen nieuwe grootschalige projecten zijn gerealiseerd, blijft de realisatiegraad nagenoeg stabiel. Dit hangt samen met de lange voorbereidingstijd van grootschalige energieprojecten.

Klimaatmonitor
De Klimaatmonitor geeft inzicht in de CO2-uitstoot per gemeente. De gegevens (2024) laten een verdere daling zien naar 178 kton CO2. De Klimaatmonitor kent een landelijke datavertraging van circa twee jaar.

Omschrijving (toelichting)