Paragraaf grondbeleid

Inleiding

Terug naar navigatie - Paragraaf grondbeleid - Inleiding

Omschrijving (toelichting)

In deze paragraaf wordt ingegaan op het grondbeleid van de gemeente Meppel. De belangrijkste ontwikkelingen in de bouwgronden in exploitatie (BIE), hierna ook aangeduid als grondexploitaties, worden hieronder toegelicht. 

Nota grondbeleid

Terug naar navigatie - Paragraaf grondbeleid - Nota grondbeleid

Omschrijving (toelichting)

Het gemeentelijk grondbeleid is geen doel op zich, maar is dienstbaar aan de diverse beleidsterreinen in het fysiek domein, zoals ruimtelijke ontwikkeling, volkshuisvesting, verkeer, recreatie en natuur. De uitvoering van het beleid geeft de manier aan waarop de gemeente zich op de vastgoedmarkt beweegt. Dit is vastgelegd in de Nota Grondbeleid.

Resultaat grondexploitaties

Terug naar navigatie - Paragraaf grondbeleid - Resultaat grondexploitaties

De tussentijdse winstneming komt uit op een positief resultaat van € 1.345.000. Deze winstneming heeft betrekking op de grondexploitaties Nieuwveense Landen, Noord III, Oevers D en Oevers E.
Op Danninge Erve is in 2025 € 59.000 tussentijdse winst teruggenomen. Het totale resultaat uit grondexploitaties voor 2025 komt daarmee op € 1.286.000 (2024: € 614.000).

Resultaat grondexploitaties over boekjaar 2025 Resultaat 2025
bedragen x € 1.000
Terug te storten winstneming € 59-
Te nemen tussentijdse winst € 1.345
Mutaties (verlies)voorzieningen € -
Totaal resultaat grondexploitaties 2025 € 1.286

Parameters

Terug naar navigatie - Paragraaf grondbeleid - Parameters

Metafoor Ruimtelijke Ontwikkeling stelt jaarlijks haar Outlook Grondexploitaties op. De Outlook Grondexploitaties biedt handvatten bij het inschatten van de kosten- en opbrengstenparameters van grondexploitaties. De volgende parameters voor kosten- en opbrengstenstijging zijn gehanteerd voor de herziening per 1-1-2026 en zijn gebaseerd op de Outlook Grondexploitaties 2025, waarbij Meppel als ‘midden’-locatie wordt gezien.

De marktomstandigheden zijn onzeker. Voor de ontwikkeling van de grondprijzen is aangesloten bij marktconforme prijzen. Krapte op de arbeidsmarkt, leveringsproblemen en stikstofproblematiek zorgt op korte termijn voor een kostenstijging in de grond-, weg- en waterbouw (gww), welke op de middellange termijn weer afvlakt. De grote hoeveelheid plannen die tot uitvoering wordt gebracht, zorgt voor krapte op de arbeidsmarkt. Hoge inflatie leidt verder tot hogere lonen, waardoor de plankosten en VTU-kosten de komende jaren harder zullen stijgen dan het langjarige inflatiegemiddelde. De discontovoet blijft gehandhaafd op 2,0% conform de geldende BBV-richtlijnen. De rekenrente bedraagt 1,0% conform de uitgangspunten in de programmabegroting 2026.

Parameters grondexploitaties 2026 2027 2028 2029
per 1-1-2025 e.v.
Opbrengstenstijging
Woningbouw betaalbaar 3,0% 2,5% 2,5% 2,0%
Woningbouw vrije sector 6,5% 4,5% 4,5% 2,0%
Woningbouw sociaal 2,0% 2,0% 2,0% 2,0%
Bedrijventerreinen 2,8% 2,8% 2,8% 2,0%
Parameters grondexploitaties 2026 2027 2028 2029
per 1-1-2025 e.v.
Kostenstijging
Verwervingskosten 3,8% 3,0% 3,0% 2,0%
Grond, weg en waterbouw (GWW) 3,5% 3,0% 3,0% 2,0%
Plankosten en VTU 4,5% 3,0% 3,0% 2,0%
Overige parameters
Discontovoet (netto contant maken) 2,0% 2,0% 2,0% 2,0%
Rekenrente kosten/opbrengsten 1,0% 1,0% 1,0% 1,0%

Verwachte resultaten en voortgang grondexploitaties

Terug naar navigatie - Paragraaf grondbeleid - Verwachte resultaten en voortgang grondexploitaties

De grondexploitaties zijn opnieuw geactualiseerd op balansdatum 31-12-2025. De uitkomsten van de jaarlijkse herziening is in onderstaande tabel gepresenteerd. Per grondexploitatie is een berekening gemaakt van de verwachte eindwaarde van het project. Deze waarde wordt ontleend aan de totale gerealiseerde en nog te realiseren kosten en opbrengsten van het project op basis op van eindwaarde. De parameters die gehanteerd worden bij de jaarlijkse herziening van de grondexploitatie zijn in vergelijking met vorig jaar veranderd. De kostenstijgingen en opbrengstenstijgingen zijn licht afgenomen. Dit heeft vooral een effect op grondexploitaties met een lange looptijd, waar de meeste opbrengsten en kosten nog moeten worden gemaakt. Dit is met name het geval bij de grondexploitaties van Noord III en Noord IV.

Een positieve eindwaarde betekent dat de totale opbrengsten van het project hoger zijn dan de kosten. Bij een negatieve eindwaarde zijn er onvoldoende opbrengsten ter dekking van kosten van het project. Op basis van de herziening per 1-1-2026 zijn er geen projecten met een verwacht negatief eindresultaat.

Prognose Bouwgronden in exploitatie per 1-1-2025 Eindwaarde
bedragen x € 1.000
Postitief eindresultaat
Danninge Erve € 595
Oevers E € 1.252
Nieuwveense Landen € 1.437
Oevers D € 4.936
Kop van Noordpoort € 268
Noord III € 7.593
Noord IV € 9.798
Totaal € 25.878

Danninge Erve
Voor het plan Danninge Erve Zuid II is het bestemmingsplan in 2014 onherroepelijk geworden. Dit uitbreidingsplan, aan de zuidzijde van Nijeveen, biedt ruimte voor de bouw van circa 120 grondgebonden woningen. De totale bouwlocatie is in het verleden al volledig door de gemeente verworven.

De grondexploitatie heeft een looptijd tot en met 2029. In 2023 zijn nagenoeg alle kavels aan De Ryge en De Diek verkocht. De laatste kavel van deze fase is in 2024 verkocht. Fase twee is woonrijp gemaakt. De verkaveling van deelgebied 3 is herzien zodat beter wordt ingespeeld op de woningvraag en er meer koopwoningen in het goedkope segment worden gerealiseerd. Hier is een Omgevingsplan voor opgesteld met een bijbehorende grondexploitatie. Voor de woningen in het goedkope segment zijn er reserveringsovereenkomsten gesloten met deelnemers van zowel een CPO-initiatief (Collectief Particulier Opdrachtgeverschap) voor starters als een CPO-initiatief voor senioren. De resterende woningbouwkavels voor vrijstaande woningen worden separaat verkocht.

Kop van Noordpoort
Om de woningbouw een impuls te geven is in de raadsvergadering van 22 mei 2025 voor de Kop van Noordpoort een gewijzigde grondexploitatie vastgesteld. Dit betreft een deelgebied in de bredere ontwikkeling Noordpoort. Het gebied is de schakel tussen Nieuwveense Landen en de historische binnenstad. Noordpoort moet het visitekaartje van Meppel worden (een mooie entree). Het gebied (Kop van Noordpoort, Galgenkampsweg, Oude Vaart en Hugo de Grootstraat) wordt getransformeerd naar een woonklimaat. Hierbij wordt rekening gehouden met de Meppeler maat: contrast tussen groot & klein met veel variatie in beeld en ruimte. Het kanaal wordt daarbij zichtbaar en beleefbaar gemaakt.

De gemeente heeft subsidie ontvangen vanuit de 4e tranche van de woningbouwimpuls (WBI) om de woningbouw in Noordpoort te versnellen. Ook zijn er door het Rijk mobiliteitsgelden toegekend voor de infrastructuur in de bredere ontwikkeling Noordpoort. Het afgelopen jaar heeft de nadruk gelegen op verdere planvorming van de gemeentelijke grondeigendommen en gesprekken met de initiatiefnemers voor de herontwikkeling van de aangrenzende Scheepswerf. In de loop van 2025 is een nieuwe ontwikkelstrategie, programma en bijbehorende grondexploitatie opgesteld. De bredere planvorming is nader uitgewerkt en heeft geleid tot een herziening van de grondexploitatie en de planvorming. Dit wordt in 2026 verder uitgewerkt.

Nieuwveense Landen (fase 1)
Nieuwveense Landen betreft de ontwikkeling in twee fasen van een duurzame woonwijk met circa 2.100 woningen en bijbehorende voorzieningen aan de noordkant van Meppel. Voor de eerste fase van het plangebied, die bestaat uit de realisatie van in totaal circa 1.500 kavels/woningen, is een grondexploitatie opgesteld.

Eind 2017 is het stedenbouwkundig plan geactualiseerd en is de fasering van de grondexploitatie aangepast, waardoor de looptijd van de eerste fase is teruggebracht naar 10 jaar conform de geldende BBV-regels. In 2020 is voor het gehele plangebied een nieuw bestemmingsplan vastgesteld. Deze is onherroepelijk geworden in 2021.

In Nieuwveense Landen werken we met verschillende marktpartijen aan een divers woningaanbod. Door verschillende deelgebieden van Nieuwveense Landen tegelijk te ontwikkelen, kunnen meerdere doelgroepen op de woningmarkt worden bediend, waarbij rekening wordt gehouden met de vraag vanuit de markt.

-       Het deelgebied Broeklanden 2/5 (Weideblick) is in de afrondende fase. In 2026 worden de laatste woningen opgeleverd en zal de ontwikkelaar het laatste deel van het openbaar gebied inrichten en vervolgens aan de gemeente overdragen.

-       Voor deelgebied Centrumwonen 5 wordt in 2026 het stedenbouwkundig plan afgerond. Centrumwonen 5 biedt ruimte voor seniorenwoningen.

-       In het deelgebied Boshoven is onder meer ruimte voor SPO (Collectief Particulier Opdrachtgeverschap). Het eerste van de 4 CPO-projecten is inmiddels gerealiseerd, het tweede is in aanbouw. Naar verwachting  beginnen de laatste CPO-projecten in 2026 met bouwen. Ook worden in Boshoven 28 Small Villa’s gerealiseerd, waarvan eind 2025 de eerste 15 woningen zijn opgeleverd. In 2026 zal daarnaast de planvorming worden afgerond voor 42 sociale huurwoningen en wordt er gestart met de uitgifte van particuliere kavels.

-       In deelgebied Parkwonen 3/4/5 is in 2025 gestart met de realisatie van 102 woningen. Naar verwachting worden de eerste woningen in 2026 opgeleverd.

-       Voor het Voorzieningencluster wordt gewerkt aan een inrichtingsplan voor de openbare ruimte. Op basis daarvan kan medio 2026 het bouwrijpmaken van dit gebied beginnen. In het Voorzieningencluster zijn naast een integraal kindcentrum en sporthal ook appartementen in combinatie met kleinschalige overige voorzieningen gepland.

-       Het deelgebied Centrum 2 wordt in 2026 verder woonrijp gemaakt.

-       In het tweede kwartaal van 2026 wordt gestart net de bouw van de eerste woningen in het deelgebied Broeklanden 3.

 Noord III
De gemeenteraad heeft op 17 juni 2021 de grondexploitatie voor de ontwikkeling van Noord III en IV en het daarbij behorend plan van aanpak vastgesteld. De gemeente gaat het gebied ten noorden van Meppel ontwikkelen. Voor Noord III zijn de benodigde gronden al aangekocht.

In 2024 is de verkaveling van Noord III geconcretiseerd. Noord III omvat in totaal circa 17,2 ha. uitgeefbaar bedrijventerrein. In 2025 is ca. 3,5 ha. grond verkocht ten behoeve van een hoogspanningsstation. De overige grondverkopen op Noord III verwachten we vanaf 2028. In 2025 is ten behoeve van het hoogspanningsstation een tijdelijke bouwweg worden aangelegd en is begonnen met het terrein bouwrijp maken van het terrein.

De bandbreedte van de grondprijs voor Noord III is opgehoogd van € 160 tot € 200 per m² naar € 170 tot € 210 per m². Waarbij de zichtlocaties aan de A32 aan de bovenkant van de bandbreedte kunnen worden weggezet.

Noord IV
De gemeenteraad op 17 juni 2021 de grondexploitatie voor de ontwikkeling van Noord III en IV en het daarbij behorend plan van aanpak vastgesteld. De gemeente gaat het gebied ten noorden van Meppel ontwikkelen. Voor Noord IV is ca.17,6 ha. al aangekocht en is voorkeursrecht gevestigd op een aantal percelen met een agrarische bestemming.

Noord IV is op dit moment niets meer dan een agrarisch perceel. De hele planologische ontwikkeling tot een bedrijventerrein wordt momenteel uitgevoerd. Zodra de plannen rondom bedrijventerrein Noord IV concreet zijn, zal de grondexploitatie Noord IV geactualiseerd worden. Op dit moment is de aanname dat circa 60% van het plangebied uitgeefbaar is en het plan omvat in totaal circa 10,6 ha. uitgeefbaar bedrijventerrein. De verwachting is dat we pas vanaf 2032 de eerste bedrijfskavels verkopen.

De bandbreedte van de grondprijs voor Noord IV is opgehoogd van € 160 tot € 200 per m² naar € 170 tot € 210 per m². Waarbij de zichtlocaties aan de A32 aan de bovenkant van de bandbreedte kunnen worden weggezet.

Oevers D
Oevers D is een ‘nat’ bedrijventerrein dat is gelegen aan diep vaarwater met kadevoorzieningen. In april 1998 is voor de ontwikkeling van dit bedrijventerrein de Publiek-Private Samenwerking (PPS) tussen de gemeente Meppel, Royal Haskoning DHV en KWS van start gegaan. Die PPS is sindsdien diverse keren verlengd. De PPS is meest recent verlengd en de samenwerking loopt nu tot en met 31 december 2028.

Eind 2023 is de verkoopovereenkomst voor de laatste 8,2 ha. ontbonden. Hierop is de PPS met 2 jaar verlengd tot en met 31 december 2025. Eind 2025 is de PPS opnieuw verlengd en wel met 3 jaar tot en met 31 december 2028. Gezien de ontwikkelingen rondom stikstof in het niet waarschijnlijk dat alle gronden voor het eind van de looptijd van de PPS zijn verkocht. De grondexploitatie heeft daarom een langere looptijd tot en met 31 december 2029.

De bandbreedte van de grondprijs voor Oevers D is opgehoogd van € 160 tot € 200 per m² naar € 170 tot € 210 per m².

Oevers E
Oevers E is de laatste uitbreiding van het areaal bedrijventerrein dat grenst aan het centrum van Meppel. Het kenmerkt zich door kleinere kavels vanaf 1.500 m² waar wonen en werken gecombineerd kan worden. Er is lichte bedrijvigheid mogelijk waarbij uitstraling van belang is. Daarom zijn er strikte eisen van toepassing via het beeldkwaliteitsplan. De ontsluiting is uitstekend via de N375. Het bedrijventerrein is vooral geschikt voor groothandel en kleinschalige bedrijvigheid.

Eind 2022 is het bestemmingsplan voor het schrappen van een deel van de (bedrijfs-) en woonverplichting in procedure gegaan. Op Oevers E is nog circa 1 ha. bedrijfsgrond beschikbaar, waarvan circa 0,2 ha. onder optie is. De verwachting is dat circa 0,2 ha. in 2026 wordt verkocht. De resterende 0,8 ha. wordt naar verwachting in 2027/2028 verkocht. De laatste civiel- en cultuurtechnische werkzaamheden worden eveneens in 2027/2028 uitgevoerd, waarna de grondexploitatie per 31 december 2028 kan worden afgesloten.

Tussentijdse winstneming

Terug naar navigatie - Paragraaf grondbeleid - Tussentijdse winstneming

De tussentijdse winstneming wordt conform de BBV richtlijnen bepaald aan de hand van de zogenaamde ‘Percentage of Completion methode’. Dit betekent dat voor de grondexploitaties met een positieve resultaatprognose de winst moet worden genomen wanneer deze daadwerkelijk wordt gerealiseerd (naar rato van de gemaakte kosten en opbrengsten) met in achtneming van project specifieke risico’s. In onderstaande tabel is een overzicht gegeven in hoeverre tussentijdse winst is genomen voor positieve grondexploitaties.

Winstneming Eindwaarde Risicoafslag Winstprognose Kosten Opbrengsten Totaal tuss.
bedragen x € 1.000 31-12-2025 na risicoafslag (% realisatie) (% realisatie) winstneming
Danninge Erve € 595 € 68 € 528 80% 47% € 198
Oevers E € 1.252 € - € 1.252 93% 85% € 989
Nieuwveense Landen € 1.437 € 494 € 943 66% 63% € 391
Oevers D € 4.936 € 1.067 € 3.869 98% 64% € 2.440
Kop van Noordpoort € 268 € 258 € 10 36% 0% € -
Noord III € 7.593 € 205 € 7.388 51% 19% € 727
Noord IV € 9.798 € 300 € 9.498 19% 0% € -
Totaal € 25.878 € 2.391 € 23.487 € 4.745

In de volgende tabel wordt de (her)berekening van tussentijdse winstneming afgezet tegen de reeds genomen winst.  Op basis van de voortgang van de projecten kan voor Nieuwveens Landen, Noord III, Oevers D en Oevers E in totaal € 1.345.000 aan tussentijdse winst worden toegerekend aan 2025. Voor het project Danninge Erve vindt een correctie van € 59.000 plaats ten opzichte van de eerder genomen winst op dit project.

Winstneming Totaal tussentijdse Reeds genomen Terugstorting Winstneming
bedragen x € 1.000 winstneming winsten 2025 2025
Danninge Erve € 198 € 257 € -59 € -
Oevers E € 989 € 900 € - € 89
Nieuwveense Landen € 391 € 137 € - € 254
Oevers D € 2.440 € 2.165 € - € 275
Kop van Noordpoort € - € - € - € -
Noord III € 727 € - € - € 727
Noord IV € - € - € - € -
Totaal € 4.745 € 3.459 € -59 € 1.345

Voorzieningen

Terug naar navigatie - Paragraaf grondbeleid - Voorzieningen

Voor grondexploitaties, waarvan het geraamde eindresultaat negatief is, moet een (verlies)voorziening worden getroffen ter grootte van het geprognosticeerde verlies op eindwaarde. De totale omvang van de voorziening wordt bepaald op basis van de netto contante waarde van de voorziene tekorten. Per 1 januari 2026 zijn er geen grondexploitaties met een negatief eindresultaat, waardoor er geen verliesvoorzieningen getroffen hoeven worden.

Risico’s

Terug naar navigatie - Paragraaf grondbeleid - Risico’s

Omschrijving (toelichting)

Financiële risico’s die samenhangen met de ontwikkeling van gronden kunnen als gevolg van de veelal lange doorlooptijd van grondexploitaties en de omvang van de investeringen een grote impact hebben. Risico’s zijn onder meer oplopende kosten door tegenvallende verkoopresultaten in tijd en geld, stijgende kosten van bouw- en woonrijp maken en juridische geschillen. Op grond van de Nota Risicomanagement en weerstandsvermogen 2023 is samen met een gespecialiseerd adviesbureau (Metafoor RO) een uitgebreide risicoanalyse voor de grondexploitaties uitgevoerd. De risico’s zijn voor alle projecten nader toegelicht in de paragraaf “weerstandsvermogen en risicobeheersing”.

Bedrijventerreinen

Terug naar navigatie - Paragraaf grondbeleid - Bedrijventerreinen

In onderstaande tabel wordt een overzicht gegeven van de voorraad m² gronden op bedrijventerreinen in Meppel. Op Noord III is circa 3,5 ha. verkocht. In de grondexploitatie van Kop van Noordpoort is circa 3.885 m² niet meer uitgeefbaar voor bedrijfsactiviteiten. Verder is kavel 11 op Oevers E circa 185 m² kleiner geworden, doordat er meer ruimte voor kabels en leidingen in gebruik is genomen en daarom niet meer te verkopen is. 

Bouwgrond in Nog uit te geven Inbreng / Onttrokken / Nog uit te geven
exploitatie per 1-1-2025 aankoop 2025 uitgifte 2025 per 1-1-2026
Oevers E 9.927 m2 185 m2 9.742 m2
Oevers D 82.336 m2 82.336 m2
Kop van Noordpoort 3.885 m2 3.885 m2 0 m2
Noord III 172.239 m2 35.072 m2 137.167 m2
Noord IV 105.664 m2 105.664 m2
Totaal 374.051 m2 0 m2 39.142 m2 334.909 m2

Verloop boekwaarde

Terug naar navigatie - Paragraaf grondbeleid - Verloop boekwaarde

In verband met de financiering van de grondexploitaties wordt in onderstaand overzicht een doorkijk gegeven naar het verwachtte verloop van de boekwaarde voor de komende jaren. De boekwaarde 31-12-2025 betreft het verloop van de ‘netto’ boekwaarde na correctie van winstnemingen en voorzieningen.

Verloop boekwaarde Boekwaarde Boekwaarde Boekwaarde Boekwaarde Boekwaarde Boekwaarde Boekwaarde
bedragen x € 1.000 31-12-2025 31-12-2026 31-12-2027 31-12-2028 31-12-2029 31-12-2030 31-12-2031
Danninge Erve € 4.127 € 218 € -1.110 € -1.089 € - € - € -
Oevers E € 602 € 434 € 116 € - € - € - € -
Nieuwveense Landen € 1.908 € 1.304 € -2.136 € -4.290 € - € - € -
Oevers D € 2.379 € 2.573 € -2.093 € -6.987 € - € - € -
Kop van Noordpoort € 3.969 € 6.333 € 5.542 € 5.723 € 3.172 € -639 € -
Noord III € 6.852 € 10.138 € 11.152 € 6.960 € 2.629 € -1.884 € -4.640
Noord IV € 1.944 € 2.084 € 2.241 € 2.475 € 2.719 € 4.928 € 7.259
Totaal € 21.780 € 23.084 € 13.712 € 2.792 € 8.520 € 2.405 € 2.619