Begroting op hoofdlijnen

Voor u ligt de programmabegroting 2027-2030, de eerste begroting van de nieuwe bestuursperiode. Na de gemeenteraadsverkiezingen van maart 2026 en de daaropvolgende coalitievorming heeft het college op basis van het coalitieakkoord 'Groot denken, samen doen' de eerste stappen gezet om de ambities voor de komende jaren te vertalen naar concreet beleid. Deze begroting vormt daarvan de financiële en inhoudelijke basis.

2026 was een bijzonder jaar: voor politieke partijen (door de groei van de gemeente telt de gemeenteraad nu 25 zetels) en het gemeentebestuur stond een belangrijk deel van het jaar in het teken van de verkiezingen, de coalitievorming en het bepalen van de koers voor Meppel. Dat leverde in het voorjaar een zogenoemde beleidsarme perspectiefnota op.
Tegelijkertijd ging het dagelijkse werk onverminderd door. Er zijn belangrijke besluiten genomen op het gebied van opvang, de herinrichting van het gemeentehuis en de gemeentewerf en de actualisatie van de visie op het Sociaal domein. Ook is groen licht gegeven voor extra budget voor de vernieuwbouw van Schouwburg Ogterop. Ook is de (financiële) reservepositie van de gemeente aanzienlijk verbeterd.

(Nieuwe) opgaven blijven onverminderd groot
Ondertussen ontwikkelt Meppel zich verder. De gemeente groeit, nieuwe woningen worden gebouwd en bedrijven weten Meppel steeds beter te vinden als aantrekkelijke vestigingsplaats. Het centrum blijft een belangrijke trekpleister voor ondernemers en bezoekers, terwijl ook in de dorpen volop initiatieven ontstaan die bijdragen aan de leefbaarheid en verbondenheid van onze gemeente. Deze ontwikkeling biedt kansen, maar vraagt ook om keuzes en investeringen.

Want het eerlijke verhaal is wel dat de opgaven groot blijven. Voor veel inwoners is het vinden van een passende woning nog altijd moeilijk. De druk op voorzieningen neemt toe en maatschappelijke vraagstukken worden steeds complexer. Tegelijkertijd staat de gemeente voor aanzienlijke investeringsopgaven. De ambities uit het coalitieakkoord vragen om uitvoering, terwijl ondanks de verbeterde financiële positie ook (financiële) ruimte moet worden gevonden voor bestaande taken en toekomstige ontwikkelingen.

Keuzes tussen moeten doen en willen doen
Daarom is bij het opstellen van deze begroting kritisch gekeken naar de vraag wat de gemeente moet doen, wat zij wil doen en wat financieel verantwoord is. Die afweging heeft geleid tot een begroting waarin ambities, maatschappelijke opgaven en financiële verantwoordelijkheid met elkaar in balans zijn gebracht.

Ondanks de uitdagingen staat Meppel er goed voor. Onze gemeente groeit, de economie is sterk en steeds meer mensen kiezen bewust voor Meppel als plek om te wonen, werken en ondernemen. Die ontwikkeling schept kansen, mede dankzij de strategische ligging van onze gemeente. Tegelijkertijd voelen wij de verantwoordelijkheid om deze groei in goede banen te leiden en ervoor te zorgen dat alle inwoners daarvan profiteren.

De komende jaren zullen belangrijke keuzes aan de gemeenteraad worden voorgelegd. Denk aan de verdere ontwikkeling van Nieuwveense Landen, Noordpoort en het stationsgebied. Deze ontwikkeling maakt dat Meppel kan doorgroeien. En dat betekent ook dat voorzieningen moeten meegroeien. Denk aan scholen (onderwijshuisvesting), wijkcentra, sportaanbod en wegen. Maar ook bestaanszekerheid, veiligheid en preventie blijven zaken waarin we moeten investeren. Dit zijn investeringen die niet alleen van betekenis zijn voor vandaag, maar die richting geven aan de ontwikkeling van Meppel voor de komende decennia. Niet investeren betekent stilstaan. Daarom kiezen wij ervoor om, binnen verantwoorde financiële kaders, te blijven investeren in de toekomst van onze gemeente. Dat doen we met een strategische blik op de lange termijn, door bijvoorbeeld het opstellen van een Strategische Investeringsagenda (SIA), waar zowel onze reguliere als nieuwe investeringen een plek krijgen.

Resultaten samen boeken
Ook blijven we volop inzetten op gebiedsgericht werken in wijken een dorpen: een aanpak die beleid en praktijk verbindt, zodat inwoners, professionals en partners samen bouwen aan een leefbare en toekomstgerichte gemeente. Het college zoekt nadrukkelijk meer de inbreng van de samenleving op. Het grote denken kan alleen omgezet worden in resultaten door samen te doen.

Natuurlijk doet de gemeente veel meer. ‘Going concern’ wordt dat genoemd. We blijven dus ook vooral doen waar we goed in zijn: er zijn van en voor Meppel. Maar de groei van Meppel betekent wel dat we als gemeentelijke organisatie anders, slimmer en toekomstgerichter moeten werken: het vergroten van de realisatiekracht van onze gemeentelijke organisatie. Dat maakt ons ook aantrekkelijker als werkgever. Het reeds vastgestelde programma Investeren in de Toekomst voorziet daarin.

Met deze programmabegroting zetten wij de eerste stap in de uitvoering van de ambities uit het coalitieakkoord. Eind 2026 stellen wij ons collegeprogramma vast, dat onze activiteiten concretiseert en in de tijd plaatst. Met vertrouwen bouwen wij verder aan een gemeente die groeit, verbindt en kansen biedt. Een gemeente waarin we groot durven denken en waarin we samen doen.

Samenvattend
In deze programmabegroting zijn de ambities uit het coalitieakkoord ‘Groot denken, samen doen’  voor zover mogelijk financieel vertaald en zijn nieuwe noodzakelijke uitgaven opgenomen. Verder zijn bestaande geraamde uitgaven en geraamde inkomsten geactualiseerd op basis van nieuwe inzichten. De keuzes en prioriteiten die we bij deze begroting hebben gemaakt leiden voor de eerste twee jaren tot een positief resultaat van respectievelijk € 1,2 miljoen en € 0,2 miljoen (afgerond). Het derde jaar ontstaat een gering tekort van € 0,1 miljoen waarna het vierde jaar weer gunstig afsluit met een voordeel van € 2,1 miljoen. In dit hoofdstuk kijken we samen met u financieel vooruit.

Start bestuursperiode
De begroting 2027 is de eerste begroting van deze collegeperiode. Meppel staat er solide voor, maar kent ook financiële uitdagingen zoals u kunt lezen in het hoofdstuk hiervoor. Een aantal daarvan vragen de nodige voorbereidingstijd. Want hoe krijgen we de uitvoering goed georganiseerd, welke afwegingen moeten daarbij worden gemaakt en welke knelpunten komen we tegen. Er is in deze begroting ook geld opgenomen om het mogelijk te maken de plannen voor te bereiden. Denk daarbij aan de kosten voor het actualiseren van de beheerplannen om te komen tot een Strategische Investeringsagenda of de ontwikkelingen rondom het Stationsgebied. Daar staat tegenover dat stabiel zicht op structurele middelen vanuit het rijk zeker nodig is om invulling te geven aan de majeure opgaven waar wij in onze gemeente voor komen te staan.

Vertrekpunt begroting
We nemen u stapsgewijs mee in de opbouw van het resultaat van de programmabegroting 2027-2030. Basis voor deze (meerjaren)begroting is de perspectiefnota die de raad op 2 juli 2026 heeft vastgesteld. Hierin zijn de eindstanden van de vorige programmabegroting geactualiseerd op basis van technische aanpassingen zoals loon- en prijsontwikkelingen. Verder is het overzicht aangevuld met de mutaties uit de circulaires over het gemeentefonds (tot en met de decembercirculaire 2025) en zijn onontkoombare kosten toegevoegd zoals de bijdragen aan gemeenschappelijke regelingen en bovenmatige prijsstijgingen bij het Sociaal domein. Eveneens zijn de structurele effecten uit zowel de jaarstukken 2025 als de bestuursrapportage 2026 meegenomen.

De programmabegroting moet structureel en reëel sluitend zijn. De provincie, onze toezichthouder omschrijft dit als volgt:  

• de structurele taken moeten betaald worden met structurele inkomsten. Dat betekent dat tegenover jaarlijks terugkerende kosten voldoende jaarlijks terugkerende inkomsten staan;
• reëel ramen dat wil zeggen dat er een goede inschatting wordt gemaakt van hoeveel taken gaan kosten, hoeveel opbrengsten binnen gaan komen en hoeveel eventueel bespaard kan worden. 

cHet structureel begrotingssaldo is voor alle jaren positief.

Voor de komende jaren staan voor ruim € 232 miljoen aan investeringen gepland die bijdragen aan de verdere ontwikkeling van Meppel. We gaan verder met een aantal grote projecten zoals de ontwikkeling in Noordpoort, de realisatie van een onderwijsvoorziening in Nieuwveense Landen, de vernieuwbouw van schouwburg Ogterop, de herinrichting van het gemeentehuis en gemeentewerf. Ook is een reservering opgenomen voor de vernieuwing van het zwembad.

Van de geplande investeringen is € 155 miljoen via eerdere besluitvorming al beschikbaar gesteld. In deze begroting 2027 wordt voorgesteld aanvullend op de € 155 miljoen nog € 20 miljoen extra beschikbaar te stellen. Ná 2027 staan in de meerjarenraming investeringen gepland van in totaal € 57 miljoen. Naast de reservering voor het zwembad betreft dit ook een reservering voor benodigde vervangingsinvesteringen. Waar mogelijk wordt een beroep gedaan op subsidieregelingen of andere inkomsten voor de realisatie van de investeringen. De financiële consequenties van de geplande investeringen zijn meegenomen in de uitkomsten van deze meerjarenbegroting. 

Een totaaloverzicht van alle investeringen is opgenomen bij het onderdeel 'Financiële begroting'. Een toelichting op de investeringen is te vinden in de diverse programma's.

Van belang is dat we inzicht hebben in de financiële status (hoe financieel gezond zijn we?) en in de financiële weerbaarheid (welke mogelijkheden zijn er in financieel moeilijke tijden?) van onze gemeente. Om dat te meten wordt gebruik gemaakt van financiële kengetallen. Deze kengetallen zijn voorgeschreven in het Besluit Begroting en Verantwoording (BBV). Basis voor de berekening zijn de geraamde cijfers en de geprognosticeerde balans uit deze begroting. De combinatie van de kengetallen geven inzicht in de financiële positie van de gemeente in de komende jaren. Overall is de conclusie dat de ratio's laten zien dat de financiële positie van de gemeente Meppel goed is en we blijvend aandacht moeten hebben voor onze schuldpositie in de toekomst. Zie voor meer uitleg de paragraaf weerstandsvermogen en risicobeheersing.

Mede door de gunstige exploitatieresultaten over de afgelopen vier jaren is de stand van de algemene reserves toegenomen. De algemene reserves bestaan uit de algemene bufferreserve en de vrij besteedbare reserve. In onderstaande overzicht staat bij mutaties het geraamde begrotingsresultaat van het jaar daarvoor. De mutatie in 2027 is het geraamde saldo over 2026 van ruim € 1 miljoen vóór de financiële tussenrapportage.    

De gemiddelde woonlast voor meerpersoonshuishoudens - bestaande uit de onroerende-zaakbelastingen (ozb) voor woningen, de riool- en afvalstoffenheffing - bedroeg in 2026 € 869 (bron: Coelo atlas van de lokale lasten). 

Voor het komende begrotingsjaar is het voorstel de geraamde opbrengst ozb te verhogen met de inflatiecorrectie van 2,1%. Verder stellen we voor het tarief voor de afvalstoffenheffing te verhogen met € 17,00. De verhoging bestaat uit een stijging van € 12,00 conform de lijn die bij de begroting 2025-2028 is ingezet en een extra verhoging van € 5,00 voor de toegerekende kosten van straatveegdienst. De stijging is nodig om weer te groeien naar een dekkingspercentage van 100%. Het tarief komt daarmee voor 2027 op € 259 per huishouden. Ook voor het tarief rioolheffing stellen we een stijging voor namelijk met € 8,00. Deze verhoging komt door hogere onderhoudskosten aan de riolen, pompen en gemalen en een hogere toerekening van de kosten staatveegdienst. Het tarief komt daarmee op € 194,00 per huishouden.

De gemiddelde woonlast voor onze inwoners stijgt door deze aanpassingen naar € 903,00 in het begrotingsjaar 2027. Ondanks de voorgestelde verhoging blijft Meppel één van de goedkoopste gemeenten qua woonlasten in vergelijking met andere Drentse gemeenten. 

Hoeveel geld krijgt de gemeente en waar gaat dat naar toe? Op deze pagina ziet u in één oogopslag een kort
overzicht van de inkomsten en uitgaven voor het komende jaar.

Het gepresenteerde geringe tekort voor 2027 in de perspectiefnota van € 134.000 is in deze begroting omgeslagen naar een positief resultaat van € 1,2 miljoen voor 2027. Dit komt voornamelijk door een hogere gemeentefondsuitkering op basis van de meicirculaire 2026.  In deze paragraaf onder het kopje "op weg naar de eindstand" staan in de tabel alle wijzigingen.   

'Kiezen voor de Toekomst'
In 2027 is een voorinvestering van € 2,5 miljoen opgenomen voor de drie onderzoeken gebaseerd op het traject 'Kiezen voor de Toekomst'. Het gaat dan om preventie in het Sociaal domein (1), Wijk- en dorpsgericht Werken (WDW) als vliegwiel voor samenwerking (2) en 'Investeren in de Toekomst' van de gemeentelijke organisatie (3). De besparing voor de 'middellange termijn' van totaal € 0,6 miljoen die voor 2027 was opgenomen is bij deze begroting volledig ingevuld. In de bijlage bij deze begroting staat daarover meer informatie.