Paragraaf financiering

Treasury gaat over het geld van de gemeente. We zorgen dat er genoeg geld beschikbaar is om onze rekeningen en plannen te betalen. Dit doen we voor de gemeente en de inwoners van Meppel. We sluiten leningen af als dat nodig is, zetten tijdelijk geld veilig weg en houden financiële risico’s in de gaten.

In het coalitieakkoord 2026–2030 staat dat de gemeente genoeg geld achter de hand houdt voor onverwachte kosten. Hoeveel geld nodig is, bepalen we op basis van de risico’s. Een deel van de reserves gebruiken we voor investeringen in Meppel. Deze investeringen moeten bijdragen aan een financieel gezonde gemeente en aan de groei van Meppel.

Met treasury zorgen we voor een passende manier van financieren. We letten op de rentekosten en zorgen dat de gemeente haar betalingen op tijd kan doen. Ook beperken we de financiële risico’s. Zo kan de gemeente haar plannen uitvoeren en verantwoord omgaan met gemeenschapsgeld.

Het treasurybeleid staat in landelijke wetten en in de regels van de gemeente Meppel. Deze wetten en regels bepalen hoe de gemeente haar geld beheert, leningen afsluit en financiële risico’s beperkt.

De belangrijkste regels zijn:

• de Wet financiering decentrale overheden (Wet Fido);
• de Wet houdbare overheidsfinanciën (Wet Hof);
• de Algemene wet bestuursrecht (Awb);
• het Treasurystatuut van de gemeente Meppel;
• de Financiële verordening van de gemeente Meppel uit 2023.

De volgende uitgangspunten gelden:

• We houden de kosten zo laag mogelijk en beperken de financiële risico’s.
• We lenen en beheren geld alleen voor de taken van de gemeente.
• We lenen of beleggen geen geld om daarmee extra inkomsten te verdienen.
• Geld dat de gemeente tijdelijk niet nodig heeft, zetten we volgens de regels uit bij het rijk. Dit heet schatkistbankieren.
• Met een planning van onze inkomsten en uitgaven bepalen we hoeveel geld we moeten lenen en voor hoelang. We bekijken hierbij de totale financiële behoefte van de gemeente en houden ons aan de wettelijke regels.
• We voeren de financiële afspraken uit het coalitieakkoord 2026–2030 uit. We houden voldoende geld achter de hand om risico’s en tegenvallers op te vangen. Ook gebruiken we een deel van de reserves voor investeringen in de toekomst van Meppel.
• We maken een strategische investeringsagenda voor de lange termijn. Hierin nemen we ook toekomstige vervangingen van bijvoorbeeld gebouwen, wegen en bruggen op.
• We streven naar een structureel gezonde financiële positie en gaan zorgvuldig om met gemeenschapsgeld.

Ontwikkelingen
De gemeente verwacht in 2027 € 7 miljoen te moeten lenen. Voor deze lening rekenen we in de begroting met een rente van 4%. De werkelijke rente is pas bekend als we de lening afsluiten. De Europese Centrale Bank heeft de rente in juni 2026 verhoogd van 2% naar 2,25%. De rente kan de komende tijd stijgen of dalen. Dit hangt onder andere af van de inflatie en de economie.

Ook de rente op schatkistbankieren verandert regelmatig. Bij schatkistbankieren houdt de gemeente geld dat zij tijdelijk niet nodig heeft bij het rijk aan. Bij een hogere rente ontvangt de gemeente meer rente. Bij een lagere rente ontvangt de gemeente minder. Hierdoor kunnen onze renteopbrengsten veranderen.

Verwachting van de rente
De gemeente heeft op dit moment € 71,477 miljoen aan leningen. De jaarlijkse rente over deze leningen is ongeveer € 1,8 miljoen. Dit is gemiddeld 2,52%. Volgens onze planning moet de gemeente in 2027 € 7 miljoen extra lenen. In de begroting rekenen we hiervoor met 4% rente. De jaarlijkse rente over deze nieuwe lening is dan € 280.000. Na het afsluiten van deze lening heeft de gemeente in totaal € 78,477 miljoen aan leningen. De totale jaarlijkse rente is dan ongeveer € 2,08 miljoen. De gemiddelde begrote rente stijgt hierdoor naar 2,65%.

Toegang financiële markten
We hebben een contract met de BNG Bank voor onze financiering. Via de BNG Bank kunnen we geld lenen als dat nodig is. Zo houden we toegang tot de financiële markt.

Externe normen
De Wet financiering decentrale overheden bevat twee belangrijke grenzen: de kasgeldlimiet en de renterisiconorm. Deze grenzen voorkomen dat de gemeente te veel risico loopt door kortlopende leningen of veranderingen in de rente.

Schatkistbankieren
De gemeente houdt geld dat zij tijdelijk niet nodig heeft grotendeels aan bij het rijk. Banken boeken dit geld automatisch over via een speciale rekening. Een klein deel van het geld mag buiten de schatkist blijven. Dit grens bedrag noemen we het drempelbedrag. Voor de gemeente is dit 2% van het begrotingstotaal. In 2027 is dit ongeveer € 3,6 miljoen.

Netto schuldquote
De netto schuldquote laat zien hoe hoog onze schulden zijn in vergelijking met onze jaarlijkse inkomsten. Een lage schuldquote betekent dat we meer ruimte hebben om onze schulden en rente te betalen. De schuldquote van de gemeente blijft voor 2027 onder onze streefwaarde van 90%. Daarmee voldoen we aan onze eigen norm.

Kasgeldlimiet
De kasgeldlimiet bepaalt hoeveel geld we voor een korte periode mogen lenen. Deze grens is 8,5% van het begrotingstotaal. Op dit moment hebben we geen kortlopende leningen. We verwachten daarom binnen deze grens te blijven. Zo beperken we het risico dat een stijgende rente snel tot hogere kosten leidt.

Renterisiconorm
De renterisiconorm voorkomt dat onze rentekosten plotseling sterk stijgen. De grens is 20% van het begrotingstotaal. Onze jaarlijkse aflossingen en renteaanpassingen mogen samen niet boven deze grens uitkomen. We sluiten nieuwe leningen zoveel mogelijk af met een vaste rente. Zo weten we vooraf hoeveel rente we tijdens de looptijd betalen. We verwachten de komende jaren binnen de wettelijke grens te blijven.

De gemeente heeft 29 langlopende leningen bij de BNG Bank en de Nederlandse Waterschapsbank. Nieuwe investeringen, jaarlijkse aflossingen en andere uitgaven bepalen hoeveel geld we moeten lenen.

De volgende tabel laat zien hoe onze langlopende schulden zich naar verwachting ontwikkelen van 2027 tot en met 2030:

Bij de verwachte ontwikkeling van onze schulden gaan we uit van de nieuwe leningen in de volgende tabel.

Verstrekte geldleningen
We lenen in principe geen geld aan anderen. We maken alleen een uitzondering als dit nodig is voor een gemeentelijke taak en de aanvrager het geld niet op een andere manier kan krijgen. Vooraf onderzoeken we of de aanvrager de lening kan terugbetalen. Zo beperken we de financiële risico’s voor de gemeente.

Borgstelling scholencampus (Woonconcept Onroerend Goed BV)
Wij staan borg voor een geldlening voor het onderwijspark en sportaccommodatie Ezinge. Hiertegenover staat een eerste hypotheekrecht. Met nieuwe garantstellingen wordt terughoudend omgegaan. Het risico voor de gemeente moet aanvaardbaar zijn.

Achtervang sociale woningbouw
Een soortgelijke regeling, zoals deze geldt voor het eigen woningbezit, bestaat ook voor (sociale) huurwoningen in eigendom van woningcorporaties. Deze borgstellingen/ garanties zijn ondergebracht bij het Waarborgfonds Sociale Woningbouw (WSW) waaraan ook door de gemeente wordt deelgenomen. Deze regeling houdt in dat de garantieverplichting berust bij het waarborgfonds met een achtervang van de deelnemende gemeente als het waarborgfonds in financiële problemen komt.

In maart 2013 zijn de huurovereenkomsten met de WOG voor de onderwijsruimten en de sportaccommodatie van onderwijspark Ezinge ondertekend. In onderstaande tabel is de huurverplichting voor het jaar 2027 inclusief de totale en de geraamde resterende verplichting ultimo 2027 van de overeenkomst opgenomen.

Op basis van de ontwikkelingen en rentevisie worden in het meerjarenperspectief de volgende percentages gehanteerd.

Kortlopende geldleningen
Voor de kortlopende geldleningen (< 1 jaar) gaan wij voor het komend meerjarenperspectief 2027-2030 uit van een licht oplopende rente. 

Langlopende geldleningen
Voor de langlopende geldleningen (> 1 jaar) verwachten wij dat de rente in meerjarenperspectief 2027-2030 zal oplopen. De gemiddelde rente op de in het verleden aangetrokken langlopende geldleningen bedraagt 2,50%.

Toerekening van rente
Het renteresultaat wordt verantwoord op taakveld treasury, waar de rentelasten en -baten en de toerekening van de rente worden geraamd. De netto rentelasten worden toegerekend aan verschillende taakvelden (en programma’s). De rente wordt toegerekend aan de taakvelden op basis van een omslagrente van 1,5%  voor 2027 afgezet tegen de boekwaarde van de activa.